Kategori: Yazar

SAYGI MI, SAYGI SİMÜLASYONU MU?

Genellikle yetki makamındaki kişilerin ya da yaşça büyük olanların bir miktar alt konumda, acemi, küçük olarak gördükleri muhataplarına karşı kullandıkları bir ifade: “haddini bil!” Ancak bu haddi-sınırı kimin, nasıl belirlediği hiçbir zaman anlaşılmaz. Çoğu zaman bu ifade, ifadeyi kullanan kişilerin, onun gerçek saygınlık ya da büyüklüğüne değil de, özgüveninin kırılganlığına işaret eder. Zira bir kişi eğer olmadık bir an ve durumda muhatabına “haddini bil” diye bir hatırlatmada bulunursa, kendi kırılgan egosunun sınırlarının ihlal edildiğini düşünür. Saygı ile zorlama arasında ince bir çizgi vardır. Bu çizginin saygı tarafı çoğunlukla zorlamayla değil, güven vermekle ve yetkinlikle sağlanabilir. Siz herhangi bir konudaki yetkinliğinize saygı duyulmasını istiyorsanız, o yetkinliğiniz çerçevesinde ortaya koyduğunuz iş ya da eylemlerden güç alırsınız. Böyle bir durumda eğer size karşı ya da yetkinliğinize karşı birisi saygısızlık gösteriyorsa, onu saygıya davet etmezsiniz, o saygısızlığı ve saygısızlık yapan kişiyi görmezden gelirsiniz. Görmezden gelmek sadece büyüklük göstermek ya da büyüklenmek anlamına gelmez bu bağlamda, aynı zamanda kendine güvenmeye de işaret eder. Ancak yetkinliğiniz yeterince güçlü değilse ve siz sadece size bir şekilde “yüklenmiş” olan yetkinliğe yaslanarak saygı beklentisi içine giriyorsanız, her fırsatta karşınıza çıkan herkesi bu yüklenmiş yetkinliğe karşı saygı göstermeye zorlarsınız. Bu gerçek bir saygı değil, saygı simülasyonudur.

Bu satırları yazarken tam da bu konuda ne demek istediğimin daha anlaşılır hale gelmesini sağlayacak bir sahne geldi aklıma. Şarkıcı Erol Büyükburç’un bir şarkı yarışmasındaki jüri üyeliği sırasında kendisine yeterince söz hakkı tanınmamasından şikâyet ettiği sahne. Büyükburç müzik konusundaki yetkinliğinin yeterince tanınmamasından[2] şikâyet ederek “ben saksı değilim, en çok bana soracaksınız” gibi ifadelerle popüler kültür tarihine geçen çıkışıyla akıllarda yer etmişti. Buradaki çıkış aşırıya kaçmış ve neredeyse karikatür bir tavırdır. Ancak bu çıkışın alametifarikası karşısındakini kendisini “tanımaya”[3] zorlamasıdır. Tanımaya zorlamak hem kişisel hem de kurumsal anlamda çok kırılgan bir duruma işaret eder. Kendini karşısındakine dayatan kişi ya da kurumlar bir süre sonra dayatılan kişiler tarafından ciddiye alınmaz hale gelir, korkudan dolayı karşısında bir direniş gerçekleşemiyorsa arkasından gülünüp dalga geçilir hale gelir. Bir nevi mahallenin delisi yaftası yapıştırılıp neredeyse “kuyruğuna teneke bağlanır” duruma düşer kişi. Bu durumda kendine karşı saygı bekleyen kişiye iki farklı şekilde davranma seçeneği kalır. Birincisi kendisiyle dalga geçildiğinin farkında olmama ki bu genellikle farkında olunduğu halde “farkında değilim” numarası yapma şeklinde vuku bulur. İkincisi eğer elinde baskı gücü, ya da karşısındakilere kendisini dayatma erki varsa baskıyı ve dayatmayı arttırmadır. Aslında bu erk de çoğu zaman sonsuz değildir. Bir sınırı vardır.

İSTİAP HADDİ VE KAZALAR!

Aslında “haddini bilmek” deyimi sadece sınırlarını bilmekle ilgili değildir. Aynı zamanda bir kapasite meselesiyle de ilgisi vardır. “İstiap haddi” diye bir kavram vardır taşımacılıkta. Bu içine alma, sığdırma sınırı ya da üst sınırı anlamına gelir. Bir kamyonun misal kara yollarında seyahat edebilmek için belli bir yük taşıma üst sınırı vardır. Buna istiap haddi denilir. Bu üst sınırın nedeni belli bir aracın belli bir üst sınıra kadar taşıma kapasitesi olmasından kaynaklanır. Bazı hesaplamalarla, her aracın taşıma kapasitesi o aracın motor gücü, tekerleklerinin sağlamlığı ve daha bir dolu parametreyle belirlenir. Pek çok insan bu hesaplamalara aldırmaksızın, bu üst sınırı aşmaya çalışır. Bu tür insanların tek korkusu bu üst sınırın aşıldığının yetkili makamlar tarafından tespit edilmesi halinde ceza alacak olmasıdır. Hâlbuki asıl korkulması gereken, böylesi bir üst sınır aşımı halinde kaza yapma ihtimalidir. Aşırı yükten dolayı fren ya da lastik patlayabilir. Aracın yolda gitmesini engelleyecek herhangi bir aksamı arızalanabilir. Ağır bir yükle hele de yokuş aşağı giderken böyle bir ihtimalle karşılaşmak sadece mal kaybına değil, can kaybına da yol açabilir.

Şimdi temelde bir trafik terimi olan istiap haddi konusunu neden bu kadar detaylı anlattığıma okuyucu belki de şaşırmıştır. Şaşırmayınız lütfen. Zira istiap haddi sadece insan yapımı araçlar için geçerli değil, aynı zamanda bizzat insan için de geçerlidir. Bir insan da kapasitesinden fazla bir yük yüklendiği zaman, pek çok kazaya sebebiyet verebilir. Bir kişi sınırlarının ya da kapasitesinin farkında olmadan bir işi yüklenirse sadece kendisine değil etrafına da zarar verebilir. Tıpkı aşırı yüklü bir kamyonun freni patladığında nereye çarpacağı belli olmaması gibi. Misal çocuk yetiştirme konusunda ne kadar istekli ve sabırlı olduğunun farkında olmayan, yani kendini bilmeyen birisi çocuk yaptığı zaman, sadece yetiştirdiği çocuğa zarar vermez, aynı zamanda çocuk büyüdüğü zaman sabırsız ebeveynlerin onda bıraktığı travmalardan kaynaklanan sorunlu davranışlar nedeniyle topluma da dolaylı yoldan zarar verebilir. Yine sınır ve kapasitesini bilmeyen birisini siz örneğin torpille, kayırmayla ya da nasılsa benim istediğim her şeyi yapar beklentisiyle hayati bir göreve getirirseniz bu istiap haddi aşımı, bekasına çok önem verdiğiniz bir devleti yıkıma uğratabilir. Bu durumda önem verilen şey devletin bekası olmaktan çıkıp bizatihi kişi-kişilerin bekası haline gelir. Israrla altını çizmekte yarar var, kapasite ve haddini bilmek meselesi ne sadece basit bir trafik terimidir ne de egosu kırılgan herkesin her önüne gelene olur olmadık zamanlarda kendine saygı gösterilmesini zorlayan bir kavramdır.

TOPLUMUN SELAMETİ AÇISINDAN YETKİLİ KİŞİLERE SINIRINI BİLDİRMEK

Haddini bilmek, kendi sınırlarının farkında olmak toplumsal olduğu kadar siyasal bir konudur ve çoğu zaman bir “ulusal güvenlik” meselesi haline gelebilir. Eğer siz bir ülkenin tek yöneticisi olarak istiap haddini aşan yük, yükümlülük ve yetkileri tek elinizde topladıysanız, yine kamyon benzetmesinde olduğu gibi sizin yokuş aşağı giderken sağa sola savrulmanız tek başına sizi ilgilendirmez. Sırtınızda taşımakla yükümlü olduğunuz yetkiler, aynı zamanda kanlı canlı insanların hayatına mal olacak arızalara yol açabilir. Hukuki, siyasi, ekonomik, diplomatik sınırlarınızın farkında olmaz da bu sınırları fazla zorlarsanız, size birileri çıkıp “haddinizi” de “istiap haddinizi” de bildirir. Sizin bu had bildirme karşılığında esip gürlemeniz ve had bildirmeye had bildirmeyle karşılık vermeniz sadece arkasından gülünüp dalga geçilecek bir davranış olarak değerlendirilir. Sonuç olarak haddini bilmek aslında kendini bilmektir. Kendini bilmek, sadece kendinden sorumlu olmaya işaret etmez, gündelik hayatta karşılaştığınız her canlıya karşı sorumlu olmayı da beraberinde getirir. Bu durumda geleneksel olarak büyüğün küçüğe, yetki makamındakinin sıradan insana karşı kullandığı haddini bildirme eylemine aslında tersinden bakmak gerekir. Sınır ve kapasitesini asıl bilmesi gereken kişi ya da kişiler yetki makamındaki ve toplumun selametinden sorumlu olan kişilerdir. Asıl bu kişi-kişilere sınır aşımı durumlarında haddinin bildirilmesi saygısızlık olmak bir yana toplumun selameti açısından bir görevdir ve bu görev hayati önemdedir.

[1] https://www.birgun.net/haber/kaymakam-ogretmeni-siniftan-kovdu-360483

[2] Söz konusu olayın kısa bir videosuna şu linkten ulaşılabilir: https://www.youtube.com/watch?v=x9fxjKzCpME

[3] Burada tanımak sözcüğü İngilizcedeki “recognition” sözcüğünün karşılığı olarak kullanılıyor. Basit bir bilme, tanıma karşılığı değil, karşı taraf hakkında olumlu düşünmek, onun yetkinlik alanını kabul etmek ve ona saygı göstermek gibi eylem ve durumları da kapsayan bir ifadedir bu.

Yazar Hakkında

Tezcan Durna, yüksek lisans ve doktorasını Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalında tamamlamıştır. Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünde 2002 yılında araştırma görevlisi olarak başladığı görevine 2017 Ocak ayında görevinden uzaklaştırılana kadar devam etmiştir. Barış İmzacısı olması nedeniyle KHK listesine adı eklenerek akademiden uzaklaştırılan Durna, çalıştığı kurumda Haberi Okumak, Haber Sosyolojisi, Medya ve Etik, Etik Modernite ve İletişim, Şiddet Siyaset ve Medya, Akademik Araştırma, Yazma ve Sunma gibi lisans ve yüksek lisans düzeyinde dersler vermiştir. 2011-2012 yılları arasında TÜBİTAK Doktora Sonrası Araştırma Bursu ile Amsterdam’da bulunan Uluslararası Sosyal Tarih Enstitüsünde çalışmıştır. Medyada temsil, basın tarihi, medya ve etik, medya sosyolojisi, yeni medya etnografisi, Türkiye’de aydınlar gibi konularda ulusal ve uluslararası akademik mecralarda yayınlanmış çok sayıda eseri mevcuttur. Halen Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfının Genel Yayın Yönetmenliğini yürütmekte, Almanya’daki Duisburg-Essen Üniversitesi’nde dersler vermektedir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Azerbaycan dönüşü, Airbus 330-200 tipi ‘TUR’ uçağındaki, “Ben taarruzdayım. Benim kitabımda geri adım atmak yok. Biz bildiğimizi okuruz” sözlerini okuyunca merak ettim doğrusu, kim ne sormuştu da yine meydan okuma gereği duymuştu.

Konu yine, yıllardır cezaevinde olan Osman Kavala… Üstelik “Nongrata” krizi daha yeni aşılmış gibi.. Yakında zamanda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin kararı açıklanacak.

Her gazeteci gibi özel uçağa binme ayrıcalığına sahip bir gazetecinin de gündemdeki bu konuları Cumhurbaşkanı’na sormasında sakınca yok.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın internet sitesinden soruları okuyunca kim bu gazeteci arkadaşlar diye merak ettim doğrusu.

Fotoğraflardaki uçağa binme ayrıcalığına sahip gazetecilerin hiçbirini tanımamak, bazılarının yüzünü ilk kez görmek de elbette benim eksikliğim…

İşte Erdoğan’a ‘soru’ sorma ayrıcalığına sahip gazetecilerin soruları:

-“Aslında sizin yaptığınız bu çıkış, Davos’taki ‘oneminute’ çıkışına benzeyen bir çıkış olarak nitelendirildi. Ne yaşandı bu süreçte? Biden ile görüşme öncesinde Amerika Birleşik Devletleri’nden geri adım mantığındaki adım, süreci nasıl etkileyecek? Bundan sonrası için süreç nasıl olmalı?”

– Amerikan gazetelerindeki “Erdoğan krizden kaçtı, geri adım attı” gibi manşetleri nasıl değerlendirdiği…

– Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin kasım sonunda Türkiye’ye ilişkin bir süreç başlatabileceği hatırlatılarak, “Eğer bu tarihe kadar Osman Kavala serbest bırakılmazsa AİHM’in vereceği bir görüş bu anlamda belirleyici olacak herhalde. Beklentiniz nedir?”

– Son zamanlarda özellikle milli olan bütün kurumlar saldırı altında. Bunlar içerisinde TÜGVA da var; TÜRGEV de Ensar da var. Çok ciddi iftiralar atıldı, çok ciddi saldırılar yapıldı. Bu vakıflar neden saldırı altında”

– “CHP Genel Başkan Yardımcısı Seyit Torun, ‘Biz belediyeler olarak hükümetten eşit kaynak alamıyoruz, Belediyeler Birliğinden alamıyoruz’ gibi CHP’li belediyelerin ayrımcılığa tabi tutulduğu yönünde bir basın toplantısı yaptı. Hizmet üretemeyişlerinin bir bahanesi mi oluyor bu? Nasıl değerlendiriyorsunuz?”

– “CHP grup kararı olarak ‘hayır’ oyu verdi tezkereye. Daha öncesinde de HDP eş başkanlarının tezkereyle ilgili ‘hayır’ oyu verilmesi çağrısı vardı CHP’ye. Bir anlamda HDP’nin çağrısına olumlu yanıt vermiş oldular. ‘CHP yerli, milli değil’ diyoruz ama bu çok sembolik oldu açıkçası. Hakikaten CHP’li seçmeni bile şaşırtacak denli bir durum. Çünkü hâlihazırda Türkiye sınırın ötesinden terör tehdidiyle muhatap.” şeklindeki ifadeler üzerine…

– Cumhurbaşkanı Erdoğan, büyükelçilerin açıklaması konusunda CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ve bazı çevrelerden “Nazikçe uyarıyorlar, bunlara neden tepki gösteriyorsunuz?” gibi açıklamalar geldiği, “Nongrata ilan etmek bizi yalnızlaştırır” diyenlerin, büyükelçiler geri adım attıktan sonra da bunun “diplomatik başarı olduğunu” söylemeye başladığı hatırlatılarak, değerlendirmesinin sorulması üzerine…

Gaz veren, gaz alan

Eskiden ‘çanak soru’ denirdi, anlaşılan devri çoktan geçmiş. Şimdi sanıyorum, gazeteciliğin ‘gaz’ kısmı revaçta…

Yıllar önce Tufan Türenç, yazmıştı, “En tehlikeli olanı sürekli gaz veren, övgüler yağdıran, alkışlayan gazetecilerdir” diye…

Acaba hangisi daha tehlikeli; gaz veren mi, gaz alan mı, yoksa ikisi de mi?

Ölüleri hatırlamak, aynı zamanda hiç ölmeyecekmiş gibi yaşamanın anlamsızlığıyla da yüzleştirir insanı. Ölümü hatırlamak diğer yandan da insanı yarın ölecekmiş gibi yaşamaya yönlendirir. Ne var ki, ölümü hatırlamak dahi bazılarımızda farklı farklı davranış örüntüleri ortaya çıkarıyor. Bazılarımız “nasılsa yarın öleceğim, ne gerek var ki mala mülke, ne gerek var ki hak hukuk yemeye, ne gerek var ki bir canı incitmeye, bu dünyada bir hoş seda bırakayım, bu yeter” diyerek bir sükûn âlemine dalıyor. Laf aramızda tabi ki “kaldı mı artık böyle tipler?” diye bir soru da akla gelmiyor değil. Bu hatırlama bazılarımızı ise, “zaten yarın öbür gün öleceksem, bu dünyanın bütün nimetlerinden yararlanmalıyım, bir ömrüm var onu da her şeyin hazzına, tadına, zevkine vararak tamamlamalıyım” diyerek bütün dünya nimetlerini ne pahasına olursa olsun, kimin hakkına tecavüz ederse etsin olabildiğince çok sömürmeye yönlendiriyor. İkinci tip motivasyonu tahrik edecek o kadar çok çeldirici var ki içinde yaşadığımız dünyada, buna kapılmak çok kolay, bunu kafamızda meşrulaştırmak çocuk oyuncağı.

Bir üçüncü model daha var ki ölüm bu tip kişilerde zerre kadar kaygı uyandırmıyor. Bu tip insanlar, ya ölümden sonrasına inanıp, bu inancı paradoksal bir biçimde dünyada yaptığı tüm haksızlıkları meşrulaştıracak bir araç olarak kullanıyor ya da dünyadaki bütün yapıp ettiklerini bir öbür dünya ödülü için şekillendiriyor. Dindar mı desek Tayfun Atay’ın adlandırmasıyla dinbaz mı desek böylelerine karar vermek zor. Dindar ya da dinbaz ayrımı yapmaksızın bu tipolojiyi ortaklaştıran nokta, öbür dünya beklentisine bu dünyayı feda etmek, ya da bu dünyadaki bütün ilişkilerini ölür dünyanın varlığı varsayımıyla şekillendirmek. Bunda ilk bakışta bir sorun yok elbette. Ancak bu yaklaşım, bilişsel zekâsı her zaman kurnazlık için daha iştahla işleyen insan türü için her zaman bir kaçamak yola sapmayı da kolaylaştırıyor.

İNANCINI NASIL YAŞARSA YAŞASIN, AMA BAŞKALARINA HAKSIZLIK YAPMASIN

Günümüzde bu yaklaşımla hayatını temellendiren insanlar arasında samimi dindar ve dini çıkarlarına alet eden şeklinde bir ayrım yapıyor bazıları. Açıkçası ben bir insan neye inanırsa inansın, inancını kendi hatalarının hoş görülmesini meşrulaştırmak için araç olarak kullanmadığı sürece pek önemsemiyorum. İster ağaca isterse ineğe tapsın, bir insan inancını başkalarına dayatmıyorsa ve başkalarına yaptığı haksızlığı inancıyla meşrulaştırmıyorsa inancını nasıl yaşarsa yaşasın.

Bu tipolojinin bir diğer varyasyonu da bir miktar daha modern kavramlarla var oluşunu temellendiriyor. Bu tipoloji vatan, millet, bayrak gibi semboller sayesinde ölümün yaratacağı olası yüzleşmeden olabildiğince kaçıyor, kaçabiliyor ya da kaçabildiğini sanıyor. Bu tipolojinin sarıldığı ya da varlığına “anlam” kattığı kavramlar bir miktar daha dünyevi kavramlar olsa da, temelde mistik esintiler barındırıyor içinde. Vatan gibi bir kavram her ne kadar somut bir kara parçasına tekabül etse de bu kara parçasına karşı beslenen sevgi mistik bir takım soyutlamaları besleyerek her türlü günahın, kötülüğün ahlaksızlığın üstünü örtecek bir paravana dönüşebiliyor. Sevgi başlı başına muğlak bir kavramken, buna herkesin sevme biçimi pekâlâ değişebilecek bir kara parçasına beslenen duygunun ne olduğu sorusu eklenince muğlaklık derinlik kazanıyor. Her muğlak kavram gibi yoruma açık hale geldiği zaman bu sevgiyi sorgulamak ve eleştirmek de neredeyse imkânsız hale geliyor. Erich Fromm sevginin de şiddetin de aynı kökenden geldiğini boşuna iddia etmiyor.[2] Sevgi karşılık bulamadığında ya da eşitlenmediğinde (ki bu mümkün değildir, zira hiç kimsenin herhangi bir başka varlığa beslediği sevgiye eşit düzeyde bir sevgiyle karşılık bulması mümkün değildir) çok çabuk şiddete dönüşebiliyor.

SEVGİNİN GÖSTERİLME BİÇİMLERİ DEĞİŞKENLİK GÖSTEREBİLİYOR

Türkiye’de askeri birliklerde duvarlara yazılı bir söz vardır: “Vatanını en çok seven görevini en iyi yapandır”. Vatanı sevmek tamam da görevin ne olduğu belirsizdir. Kimine göre görev vatan topraklarında “demokrasi ve barışın hüküm sürmesine hizmet etmek”tir. Kimisine göre de görev, kendince terörist olarak gördüğü unsurlardan öldürmek dâhil her yol ve yöntemle temizlemektir vatanı. Vatana olan sevginin gösterilme biçimi değişkenlik gösterebildiği gibi sevgiliye, eşe, aşığa gösterilen sevginin ifade edilme biçimi de çok fazla değişkenlik gösterebilir. Kimisi sevdiğini olabildiğince özgür bırakmayı sevgi göstergesi olarak görebilir. Kimisi de onu koruyup kollamak adı altında hayatını zindana çevirecek kadar sınırlarını daraltmak şeklinde anlayabilir ona gösterdiği sevgisini. Son yıllarda “ölümüne” sevdiği eşini, sevgilisini öldüren erkeklerin sayısının ne kadar arttığını akılda tutarsak, sevgi gibi güzel bir duygunun nasıl şiddete evrilebildiğini görebiliriz.

ÇAĞ KENDİYLE HESAPLAŞMAKTAN KAÇMA EĞİLİMİNİ KÖRÜKLÜYOR

İşin özü insanın ahlaki, uygun, erdemli, vicdani sınırlar içerisinde ya da diğerkâm olmayan bir davranışı ile yüzleşmesini engelleyen mistik soyutlamalara neden bu dönemde bu kadar sık ve çabuk başvurabildiğini anlamaya çalışıyorum. Çağın koşulları galiba tuhaf bir kendiyle hesaplaşmaktan kaçma eğilimini körüklüyor. İdeolojik kutuplaşmalar, herkesin her şeyi sözde bilebilir olmasına fırsat tanıyan internet çağı, hız tutkusu durup düşünmeyi ve insanın kendi davranışlarını tartmasını büyük ölçüde engelliyor. Ünlü bir sunucu, hakkındaki taciz iddiasına iddiada bulunan kişi hakkında açtırdığı argo bir hashtagle karşılık verebiliyor. Bu da yetmiyor, iddia sahibinin nişanlısıyla bir video çekip kadını itibarsızlaştırarak kitlesel destek toplayabileceğini sanabiliyor. Aklına hiçbir zaman “bu kişi benim hakkımda neden böyle bir iddiada bulundu acaba, ben bu kişiye ne kötülük ettim de hakkımda böyle şeyler söylüyor acaba?” sorusunu sorarak, bu soru üzerinde samimiyetle kafa yormak gelmiyor. Zannımca burada kişiye yöneltilen eleştiri, iddia erkeklikle çerçevelenmiş bir personaya karşı saldırı olarak algılanıyor. Bu saldırı karşısında savunma olarak görülebilecek her türlü strateji mubah sayılıyor.

İKTİDAR YANLIŞLARININ SORUMLULUĞUNU ÜSTLENMEKTEN KAÇINIYOR

İçinde yaşadığımız politik ve kültürel iklim de buna benzer davranış örüntülerini destekleyecek pek çok unsur barındırıyor içinde. Siyasal iktidar yaptığı hiçbir yanlışın sorumluluğunu üstlenmeyerek, her türlü hatalı icraatı dış güçlerin saldırılarıyla açıklayarak bu iklimi sürekli besliyor. Büyük anlatılar, soyut ve mistik değerler tikel hataların üstünü örtmek için her zaman imdada çağırılıyor. Ancak imdada çağırılan değerler, her zaman muarızlara yöneltilen silaha dönüşüyor. Bu iklim ortasında kimse bir gün düşman, hain, yabancı, terörist gibi bir kategoriye düşmekten azade değil. Bu iklimse hiç sürdürülebilir değil. Her şeyden önce kendine hesap verebilir bireylerden oluşmayan toplum, hatalarının, yanlışlarının sorumluluğunu almayan yönetimlere mahkûm olur. Şu sıralar hem ekonomik, hem siyasal hem de toplumsal olarak büyük bir kriz içinde olmamızın ve bu krizin giderek derinleşmesinin belki de en önemli nedenlerinden birisi de kendini bilmeme kültürünün yaygınlaşması. Zannedildiği gibi kendisiyle hesaplaşmak tek başına içsel bir muhasebe değil. Yapılan hataların ve haksızlıkların bedelini ödemeyi de kapsıyor. Aksi hiçbir zaman gerçek bir hesaplaşmaya yol açmıyor; zira insan en çok da kendisine kolayca yalan söyleyebilir ve bu yalanlarla hesap vermekten kolayca kaçabilir. Bir insanın yüzüne hatası vurulmadığı ve bu hatanın bedelini ödemesi gerektiği ısrarla hatırlatılmadığı sürece kendiliğinden bu hatayla yüzleşmesi çok zordur. Eğer bir gün şu anda ülkeyi yöneten kişi/kişiler yaptıkları hukuksuzlukların ve haksızlıkların bedelini hukuki çerçevede ödemezse, “kendini bilmeme kültürü” daha çok yaygınlaşır ve içinde bulunduğumuz çürümeyi derinleştirir.

[1] Michael Foucault (2003). Kendini Bilmek, (Çev. Gül Çağalı Güven), İstanbul: OM Yayınları, s . 60.

[2] Erich Fromm (2000), Sevgi ve Şiddetin Kaynağı, Yedinci Baskı, Ankara: Öteki Psikoloji.

Yazar Hakkında

Tezcan Durna, yüksek lisans ve doktorasını Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalında tamamlamıştır. Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünde 2002 yılında araştırma görevlisi olarak başladığı görevine 2017 Ocak ayında görevinden uzaklaştırılana kadar devam etmiştir. Barış İmzacısı olması nedeniyle KHK listesine adı eklenerek akademiden uzaklaştırılan Durna, çalıştığı kurumda Haberi Okumak, Haber Sosyolojisi, Medya ve Etik, Etik Modernite ve İletişim, Şiddet Siyaset ve Medya, Akademik Araştırma, Yazma ve Sunma gibi lisans ve yüksek lisans düzeyinde dersler vermiştir. 2011-2012 yılları arasında TÜBİTAK Doktora Sonrası Araştırma Bursu ile Amsterdam’da bulunan Uluslararası Sosyal Tarih Enstitüsünde çalışmıştır. Medyada temsil, basın tarihi, medya ve etik, medya sosyolojisi, yeni medya etnografisi, Türkiye’de aydınlar gibi konularda ulusal ve uluslararası akademik mecralarda yayınlanmış çok sayıda eseri mevcuttur. Halen Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfının Genel Yayın Yönetmenliğini yürütmekte, Almanya’daki Duisburg-Essen Üniversitesi’nde dersler vermektedir.