Blog

İklim Adaleti Koalisyonu tarafından düzenlenen ve “Ekokırımın bir suç olarak iç hukukta ve uluslararası hukukta yer almasını amaçlayan” Birinci Uluslararası Ekokırım Konferansı sonuç bildirgesi yayınlandı. Bildirgede, “İklime karşı işlenen suçlarda suç mahallinin küresel olduğunun” altı çizilerek, bütün ülkelerde suç olarak hukukta yer alması istendi.

Birinci Uluslararası Ekokırım Konferansı Sonuç Bildirgesi şöyle:

“Stop Ecocide (Ekokırıma Dur De) vakfı tarafından oluşturulan ‘Çevreye ağır ve geniş çapta ya da ağır ve uzun vadeli bir biçimde zarara yol açmasının kuvvetle muhtemel olduğunun bilincinde, yasadışı veya keyfi olarak işlenen fiiller ekokırım suçunu oluşturur’ tanımının ele alındığı konferansımızda tanımda yer alan kavramlar farklı bakış açılarından sorgulandı. Bu tartışmalar çerçevesinde özellikle; çevre korumasını, savaş suçundan barış zamanına genişletmek gerektiği söylenebilir.

EKOLOJİK YIKIM TEHLİKESİ

Ekokırım suçu, ihtiyatlılık ve öngörülebilirlik ilkeleri doğrultusunda da sorumlulukların olduğundan hareketle sadece yasadışı eylemleri kapsamaz, öngörü eksikliğinden veya tedbirsizlikten kaynaklanan, ihmal yoluyla kasıtlı olarak işlenen eylemleri de kapsar. Bu çerçevede fiilin potansiyel ekolojik yıkım tehlikesi barındırması, ceza yaptırımının oluşması için yeterlidir, bunun için zararın gerçekleşmesi beklenmez. Ekokırım suçunun karşılığı olan cezalar ise suçun oluştuğuna karar veren yapıların zamanla oluşturacağı bir süreçle tariflenebilir ve ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir.

EKOKIRIM SUÇU ÜLKELERİN YASALARINA GEÇİRİLMELİ

Ekokırım kavramı, doğaya verilen zararların gitgide artmasıyla, farklı ülkelerde farklı boyutlarda ele alınmaya, tartışılmaya başlandı. Aktivistler ve hukukçular, ekokırım suçunu kendi ülkelerinin yasalarına geçirmeye çalışıyorlar. Çabaları sadece iç hukukta tanımlama yapılmasına yönelik değil, ekokırımın Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) baktığı 4 temel suça (insanlığa karşı işlenen suçlar, soykırım, savaş ve saldırı suçları) eklenerek, 5. suç olarak kabul edilmesi yönünde. Ekokırımı gençlerin meselesi yapmak ve kamuoyu desteği alarak kampanyaların organize edilmesi de önemli. Çünkü hukuk mücadelesi, öznelerin katılımı ve aktif rol almaları ile başarıya ulaşabilir.

DOĞAYA KARŞI İNSANLARIN YIKICI FAALİYETLERİ ENGELLENMELİ

Küresel kurumlarla sermaye ise COP 27’ye sayılı günler kalmışken aynı retorikleri tekrarlıyorlar ve var olan sistemi korumaya yönelik olan mevcut hukukun devamlılığını sağlıyorlar. Oysa ki sistemin bu şekilde devam edebilmesi mümkün değil. Üstelik hukuk, durağan ve değişmez de değil, ihtiyaçlara göre şekilleniyor. İki tür yıkım var; savaş sonucu oluşan ekolojik yıkımlar ve savaş oluşturan ekolojik yıkımlar. Hızla artan enerji, inşaat, madencilik faaliyetleri başlı başına yıkım oluşturuyorlar ve bunlar hukuktaki boşluklardan yararlanarak, daha büyük felaketlere yol açmak üzere faaliyetlerine devam ediyorlar. Bu nedenle mutlaka doğaya karşı insanın yıkıcı faaliyetlerini engellemek için önlemler almalıyız.

Diğer taraftan, yasaların normatif gücü, davaların çok daha ötesine ulaşabiliyor. Doğanın haklarını korumak, doğaya zarar verilmesini önlemek, doğayı kendinde değer olarak görmek ve doğaya karşı işlenen suçları cezalandırmak için ekokırımın suç olarak tüm yasal süreçlere dahil edilmesi gerekiyor.

ÜLKELERİN İÇ HUKUKLARINDA VE ULUSLARARASI HUKUKTA EKOKIRIM

İklim ve ekoloji suçları ulusal, bölgesel ve uluslararası olmak üzere 3 ayrı başlıkta toplanabilir. Dünyanın farklı ülkelerinde, yerel halkların uzun yıllar süren azimli çabaları sonuç veriyor ve ekosistemler özne olarak tanınarak, yasal haklar kazanıyorlar.

İSPANYA ÖRNEĞİ

İpya’daki Mar Menor Lagünü için uzun yıllar süren ekolojik yıkımlardan sonra tonlarca balığın ölümünün insanları harekete geçirmesiyle gölün kenarında 70 km’lik bir alanda insan zinciri eylemi yapıldı ve 650 bin ıslak imza toplandı. İpya Parlamentosu’nun bu eylemlilik üzerine aldığı kararla Mar Menor Lagünü ve havzası, doğal olarak korunma ve evrilme, eski sağlığına kavuşma, ekosistem olarak insan kaynaklı baskılardan korunma haklarına kavuştu. Bu hakların takibi için de oluşturularak, eylemleri gerçekleştiren idare, onları kontrol eden izleme komisyonu ve bilimsel komisyondan oluşan üçlü bir yapı kuruldu.

Ekokırım suçunu etkin hale getirmek için anayasalara ve yasalara ekolojik temelli eklemeler yapmak ve/veya ekolojik temelli yasa ve anayasaları yeniden yazmak gerekiyor. Bu bağlamda doğa haklarının tanındığı Ekvator anayasasından ve Bolivya kanunları iyi örnekler olarak önümüzde duruyorlar. Ayrıca, ekokırımın bir suç olması konusunda aynı görüşü paylaşan parlamenterleri uluslararası düzeyde bir araya getiren “Ecocide Alliance”, parlamentolarda soru önergelerinin verilmesi, kanun önergeleri sunulması ve kabul edilmelerinin sağlanması açısından faydalı olabilir.

BELÇİKA PARLAMENTOSUNDA TARTIŞMA

Belçika, ekokırımı parlamentosunda tartışmaya açan ilk ülke oldu; ekokırım suçunun geçerlilik alanı genişletilerek, kişiler sadece Belçika’da işlenen ekokırım suçlarından değil, ülke dışında işledikleri ekokırım suçlarından da yargılanabilecekler. Bu yasal değişiklikteki amaç, insanları cezalandırmaktan öte çevreye verilen tahribata karşı caydırıcı olmak ve bir toplumsal paradigma değişikliği yaratmak. Ekokırımın uluslararası mahkemede suç olarak tanınması da bizlere iç hukuk açısından temel bir dayanak sağlayacak ve doğaya verilen zararlara karşı ülkelerdeki yasaları güçlendirecektir.

‘Nicel birikimler, nitel değişimlere yol açar’ prensibinden yola çıkarak ekokırım kavramının kümülatif (birikimli) etkileri içerecek şekilde de ele alınması gerekmektedir.

İKLİME KARŞI İŞLENEN SUÇLARDA SUÇ MAHALLİ KÜRESELDİR

Küresel iklim krizine neden olan tüm fosil yakıt, termik ve maden şirketlerinin yöneticileri UCM’de yargılanabilirler. Bu yargılama, iklim krizi çağında iklime etki eden bu şirketlerin eylemlerinin sonuçlarının sadece belli bir ülkeyle sınırlı kalmadığından, küresel düzeyde etki ettiğinden, yani suç mahalinin küresel olduğundan hareketle yapılabilir. Erzincan İliç’teki altın madeninin varlığı ve en son siyanür sızıntısıyla verdiği zararların Fırat’ın Basra Körfezi’ne kadar uzanması, sadece yöre halkına değil, tüm Ortadoğu halklarına karşı işlenmiş bir ekokırım suçudur. Aynı gerekçeyle, Adana’da termik santrallerin yarattığı yıkım nedeniyle termik santral yöneticileri, Kazdağları’ndaki yıkımı nedeniyle Alamos Gold, Kapadokya’daki yıkımı nedeniyle Centerra Gold, Uluslararası Ceza Mahkemesi Savcılık Ofisi’ne insanlığa karşı suç işledikleri gerekçesiyle şikâyet edildiler. Bergama Altın Madeni ile ilgili başvurularda, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özel ve aile hayatının korunmasına ilişkin 8. madde gereğince ihlal kararı çıkmıştı. Sözleşmenin tüm ekokırım suçları için geniş yorumlanmasını sağlamak, ek protokolle ekokırım suçunun sözleşmeye girmesini sağlamak da bir hukuksal mücadele alanı olarak önümüzde duruyor.

TÜRKİYE’DE EKOLOJİK MÜCADELE VE EKOLOJİK SUÇLAR

Konferansımızın ekoloji hareketlerinin ve Türkiye’de hukuk mücadelelerinin konuşulduğu oturumu, Rize Fındıklı’da yeşil yola karşı mücadele ederken katledilen avukat Cihan Eren, Artvin Hopa’da HES’lere karşı verilen mücadelede polisin gaz bombası saldırısı sonucu katledilen Metin Lokumcu ve Antalya Finike’de mermer ocağına karşı yaşam alanlarını ve Sedir ağaçlarını korumak için verdikleri mücadelede katledilen Aysin Büyüknohutçu ve Ali Ulvi Büyüknohutçu anısına gerçekleştirilmiştir. Adaleti yalnız ekolojik yıkım alanları için değil, aramızdan alınan mücadele arkadaşlarımız için, ‘Gezi’yi savunuyoruz’ diyerek kent ve doğa savunma mücadelesi vermeleri nedeniyle tutuklanan dostlarımız için de arıyoruz.

Gönüllü hak savunuculuğu yapan ekoloji aktivistleri Türkiye’nin özüdür. Bu özü, çeşitli mücadele alanlarından konferansımıza aktararak, ekokırım tartışmalarına katkı sunmaya çalıştık; JES’lere karşı Mezeköy’de, termik santrale karşı İkizköy’de, taş ocağına karşı İkizdere’de, çimento fabrikasına karşı Deştin’de süren direnişleri selamlıyoruz. ODTÜ ormanı rant yolu ile bölünüyor, ekosistem ve kent hakları savunması mücadelesi ise ODTÜ bileşenlerince devam ediyor. Kent içinde ekosistem çeşitliliği olarak önemli bir yaşam alanı olan Validebağ korusu, millet bahçesi yapılmak isteniyor. Güvenlik gerekçesiyle ormanların yakıldığı Munzur’da 145 maden ruhsatı ve orman kıyımı, yerel halkı topraklarını terk etmeye zorluyor. Kanal İstanbul projesi hayata geçerse tüm bir coğrafyayı hem karasal hem de sucul ekosistemleri etkileyen tam bir yıkım gerçekleşecek ve İstanbul bir ekokırım alanına dönüşecek. Kazdağları’nda madencilik, tarihi dokunun yok edilmesi, uranyum aranması, JES, RES, taş ocakları ve deniz kirliliği gibi çok yönlü saldırılar yöreyi yok etmek üzere. Malatya’da altın, toryum, uranyum gibi madenler ve HES’lere ilişkin 1050 ihale söz konusu. Madra Dağı, madencilik tehdidi altında. Bursa’da Uludağ Milli Parkı’nın yok edilmesine ve sucul sistemlerin aşırı kirliliklerinin teşhirine yönelik düzenli eylemler yapılıyor. Karadeniz sahil yolunun yapıldığı 90’lı yıllardan bugüne yola karşı mücadele, HES’lere karşı direniş sürüyor. Bergama’daki altın madenine karşı başlayan doğa savunma mücadelesi, Ege’de Aliağa’daki yıkımlar, Çeşme’deki büyük proje, Gaziemir’de radyoaktif atıklar gibi saymakla bitiremediğimiz saldırılarla devam ediyor. Şırnak’taki ağaç kesimleri ve madencilik faaliyetleriyle sınırlı kalmayan doğa katliamı, güvenlik politikaları ile iç içe geçmiş halde ve son dönemde buna rant politikaları da eklendi. Güvenlik barajları oluşturulan tüm bölgede, yetkili mercilerin kapısı kapalı, ekokırım mahallerine halkın ulaşımı mümkün değil, güvenlik politikaları nedeniyle doğa mücadelesi verenler engelleniyor.

ARABA LASTİKLARINI VE ÇÖPLERİ YAKMAK YENİLENEBİLİR ENERJİ DEĞİLDİR

Biyoyakıtlar Türkiye’nin her yerinde yaygınlaşıyor. Oysa ki orman ürünlerini, araba lastiklerini ve çöpleri yakmak yenilenebilir enerji olarak nitelenemez. Maraş Elbistan’da 2 adet termik santralin ve linyit ocaklarının verdiği zararlar, Türkiye’deki diğer tüm termik santral alanlarında olduğu gibi uzun yıllardır hem doğaya hem de insan sağlığına ağır bedeller ödetiyor. Zonguldak Filyos’ta gübre fabrikası, Karadeniz Ereğlisi’nde demir çelik fabrikası ve buradan yayılan hava kirliliği yaşamı tehdit ediyor. Sucul ekosistemlere yönelen tehlikeler, buralardaki canlı yaşamını yok etmek üzere; kapalı bir ekosistem olan Salda Gölü, millet bahçesi yapılarak yok edilmek isteniyor, yine güvenlik gerekçesiyle doğa savunucularının girişimlerinin engellenmeye çalıştığı Van’da Van Gölü (Denizi) havzası kuraklık ve kirlilikle boğuşuyor. Marmara, son yaşanan müsilajla açığa çıkmış olduğu üzere aşırı kirlilik nedeniyle can çekişir durumda. Marmara’nın yaşadığı bu durum aslında epey eskiye dayanıyor; Marmara’da ilk ekokırım, Küçükçekmece’de oluştu ve bu İpya’da gerçek kişi statüsüne kavuşan Mar Menor’un yaşadıklarına çok benziyor; Marmara’nın yaşam mücadelesi ile Mar Menor’un mücadelesini ortaklaştırmalıyız.

sıralanan ülkenin farklı coğrafyalarından deneyimler, bizlere birlikte mücadelenin olanaklarını gösteriyor. Bilimden teoriyi, sahadan mücadeleyi öğreniyoruz, mücadele ettiğimiz tüm yaşam alanlarımızı, müştereklerimizi savunuyoruz.

EKOKIRIM TÜRKİYE’DE SUÇ OLMALI!

‘82 anayasasındaki demokratik haklar ve özgürlükler ekokırımın cezalandırılmasına izin veriyor mu” sorusunu şöyle irdelemek mümkün: Anayasa kamu yararını ön planda tutmakta ve anayasaya göre; çevresel demokrasi için devletin ‘önlemek, korumak, geliştirmek’ şeklinde 3 görevi bulunuyor. Örneğin ÇED süreçleri devlet için pozitif bir yükümlülük. Devletin bu görevlerini ihlal etmesi bireyin devlete karşı öznel hakkını doğurmaktadır. Açıkça dile getirilmese de ekokırım suçu, örtülü olarak anayasada tanımlanmıştır.

Türk Ceza Kanunu’nda ise ekokırım suçunun yer almasına katkısı olabilecek maddeler mevcut. Ayrıca, 2006’de ceza kanuna eklenen iki yeni suç olan soykırım ve insanlığa karşı işlenmiş suçlar da ekokırımla ilişkilendirilebilir ve ekokırımla ilgili yeni maddeler eklenebilir.

GÖZ YUMAN YETKİLİLERE YARGI YOLU AÇILMALI

Bununla birlikte ekokırım suçunu işlemeye devam eden tesislerin günümüzde bir şekilde elde ettikleri yasal dokunulmazlık kılıfını ortadan kaldıran, bunları yargılama süreçlerine dahil eden maddelerle, denetlemeyen bu sonucun oluşmasına göz yuman hükümet ve bakanlıklara yönelik yargı yolunu da açan maddeler yasalara dahil edilmelidir.

Ekokırımın suç olarak tanınması ve TBMM’den geçmesi için bir yasa tasarısı hazırlığı çalışmalarına başlayacağız. Bu çalışmalar, ekoloji aktivistleri, yerel halk, hukukçular ve disiplinler arası alanlardan uzmanların katılımıyla ve yürütülecek kitlesel kampanyalarla gerçekleştirilecek.

GEZEGENİN KENDİ KADERİNİ TAYİN HAKKI

Yeni bir kavram olarak gündeme gelen “sınır aşan sözleşmeler”e göre taraf olmayan ülkeler artık yaptırımları reddedemiyorlar. Gezegeni ilgilendiren sözleşmeler tüm insanlığı ilgilendiriyor ve bağlayıcılığı var.

Ekokırımlarda tüm gezegen zarar görüyor. Bu nedenle gezegenin kendi kaderini tayin hakkına sahip olması hukuksal süreçlerde tanınmalıdır. Uluslararası bir ekokırım mahkemesi ve doğa hakları için evrensel beyanname oluşturmalıyız.

Yeryüzünde o kadar uzun süreli ve ağır tahribatlara yol açtık ki, süreç artık doğanın inisiyatifinde. Buna bağlı olarak, hukuksal süreç de artık doğanın verdiği uyarılara ve bunlara önem veren gezegen halklarının mücadelesine göre şekillenecek. Bu şekilleniş, ekokırımın suç olarak ülkeler tarafından kabul edilmesiyle ve doğa savunucularının bu kanunun uygulanmasını azimli takipleriyle mümkün olacaktır.”

Babası İlhan Erdost 7 Kasım 1980’de, ağabeyi Muzaffer Erdost ile götürüldüğü Mamak Askeri Cezaevi’nde öldürüldüğünde henüz çok küçük bir çocuktu Türküler Erdost. İlhan Erdost’un öpmeye doyamadığı, gözaltına alınırken, uyandırmaya kıyamadığı büyük kızı.

12 Eylül darbecilerinin “yukarıdan verdiği emir” ile gözaltına alınıp, ağabeyi Muzaffer Erdost ile  Mamak Askeri Cezaevi’ne götürülen, götürülürken de reno askeri araçta, öldüresiye dövülen, dövülerek öldürülen İlhan Erdost… Öldürülmesinin 42. yılında ailesi, sevenleri, dostları yine mezarı başındaydı. Büyük kızı Türküler Erdost babasının mezarı başında “42. yıla bir not” adlı yazısını okudu:

“Öldürülseler de haklılıklarını kanıtlamak zorunda bırakılanlar için önemlidir tanıklık. Bir de yaşanamayan yılları biraz olsun yaşanmışa çevirme çabasındandır, yüreği biraz olsun soğutur.

Biz bu dünyaya gelişimizle acılı ve dirençli bir tanıklığın ortasında bulduk kendimizi. Amcam babam öldürülürken onun yanındaydı, tanıktı. Çok küçüktük, evde annemin gözyaşlarına ve bizi büyütme mücadelesine tanıklık ettik, tanıktık. Zaman geçtikçe fark ettik ki, aslında babamın öldürülmesi yalnızca bir bedenin gidişi değildi. Ailemiz, büyük ailemiz, ailemiz olan dostlarımız hep yanımızdaydı, destekti, tanıktı. Acının taze zamanlarında Halit Amca, Vahap Amca, Seyhan Teyze, Kaya Amca, Serpil Teyze, Vecihi Amca, Metin Amca, davamıza tanık yüzlerce avukat… O kadar çoktuk ki… Ne olduğunu bilmeden ve anlayamadan kuzenlerimiz tanıktı, çünkü bizim yanımızda babalarına “baba” diye seslenmemeleri gerekiyordu. İlk kez bu yıl, beraber büyüdüğüm dostum, kardeşim Pelin’e sordum, “sen ne kadar farkındaydın?” diye. Biz ilkokuldayken, annesi Sevgili Güngör Teyze, büyük bir incelikle, Pelin’i “Türküler’in babası trafik kazasında ölmüş. O konuyu açma onun yanında.” diye uyarmıştı. Pelin, babamın esas ölüm şeklini nasıl öğrendiğini anımsamıyor, “beraber büyürken” diyordu. “7 Kasımlarda Türküler okulda olmazdı, ben bilirdim, onu arardım ve telefonla konuşurduk” diye anlatıyordu çocuk tanıklığını. Yeni yeni anlıyorum ki ilkokulda ve TRT Çocuk Korosu’nda öğretmenlerim ve arkadaşlarım, çocuklar, hep tanıktı. Sonrasında kime dokunsam, yollarımız birleşti, hepsi tanıktı… Aramızda hiç konuşulmamış ama herkesin bildiği ve birbirini sarmaladığı bir bağ vardı. Tanıklıklarla, babamın öldürülmesinden bir sürü bağ yaşam bulmuştu.

Gülüşlerimizden rahatsız olan, iyi olmamızı yargılayan tanıklarımız da oldu. Gözümüzde somut olarak hep yaş görmek isteyen… Hem de bu tanıklar, kendilerini “bizden” sayanlardı. En kolay ayrılığı bu tanıklarla yaşadık. Bir yandan azaldı, diğer yandan çoğaldı tanıklar. Bazı canlarımızla vedalaşmak zorunda kalırken, yepyeni insanlara da “merhaba!” dedik. Tanıklar içerisinde, amcamın gidişi beni en çok hırpalayan, acıtan ve ürküten gidiş olmuştu. Amcam yalnızca bir tanık değil, aslında babamdı.

Derken bu yılın son zamanlarında tanıklıklara dair biraz dinginleştiğimi fark ettim. Yıllar sonra babamın otopsisine girerek babamın “işkencede dövülerek öldürüldüğü”nü 12 Eylül döneminde rapor eden güzel yürekli Dr. Naki Selmanpakoğlu ve sevgili eşi Meliha Selmanpakoğlu ile tanıştık. Sevgili Emel Sakınç ve Sevgili Aytül Teyze de (Çakçı) bizimleydi. Açıkçası “ya babamın bedeni üzerinden konuşursak” kaygım vardı. Annem de ben de buluşmaya biraz tedirgin gittik, yıllardır süren bir dostluk duygusu ile oradan ayrıldık. Çünkü ortak tanıklığımız çok uzun yıllara dayanıyordu.

Yaklaşık beş gündür Ankara Yüzüncüyıl Otobüs hattında, tam da İlhan Erdost Parkı’nın 150 metre uzağındaki bir durakta bütün yolcular babamın adının anons edilmesine tanıklık ediyorlar. Çocuklar, İlhan Erdost Parkı’ndaki oyunlarını bırakıp evlerine biraz daha geç gitmek için onları parka getiren büyüklerini ikna etmeye çalışıyorlar. Bugün bir teyze gazeteyi açtığında babamın adını gördü, bir amca televizyonda babamın fotoğrafı ile karşılaştı, bir kadın babama yazılmış bir şiiri okudu. Bugün kaç genç, 7 Kasım İlhan Kitap Günü’nde aldığı Sol ve Onur Yayınları’ndan kitaplarla dolduracak kütüphanesini ve belleğini de…

Her 7 Kasım’da sevdiklerimizle babamın yanıbaşında iken, gelenlerin tek tek gözlerine bakıp kendimi güvende hissettim. Tanıklık, dile kolay, 42 yıldır gözden göze, bilinçten bilince, yürekten yüreğe taşındı, toplumsal belleğe dönüştü. Artık emindim, babamı öldürenler ve öldürdükleri nasıl bir kişi ile sınırlı değildiyse, tanıkları da bir o kadar çoktu. Yaşatan bir tanıklıktı bizimki. Yılları ve dostları birbirine bağlayan. Bu tanıklık bizim yaramıza merhem, toplumsal belleğe bir iz olmanın ötesinde, bir direnç.

Amcam, 10 Ekim Gar katliamının ardından yazdığı bir yazısında, gördüğü bir düşü anlatıyor ve şöyle diyordu: “Boğulan, karanlıkta boğulmakta olan, haritanın bir noktasında karanlığın kargaşasında, mahşerde, bir kez daha yitirdim İlhan’ı. Elim, dilim, tutuluverdim. Bilgim, bilincim kilitlendi. Tabutlar, tabutlar, tabutlar… Düş değil kızgın demirdi dağlayan. Koştum önlerine, çığlık çığlığa, soruyordum ‘hangisi İlhan?’, ‘hangisi İlhan?’, ‘hangisi İlhan!?’…Ulaştım, açtım birini, İlhan’dı!. Açtım ötekini, İlhan’dı!, O da İlhan’dı, O da İlhan’dı!. Hiçbiri İlhan değildi, hepsi İlhan’dı.”

Bize de, bu yaşamda, tanıyamadığımız babamızla birlikte bir sürü güzel insanı yaşatmak için tanıklık etmek düştü!”

12 Eylül faşist darbecileri tarafından, gözaltında öldürülen yayıncı İlhan Erdost, öldürülmesinin 42. Yılında yine mezarı başında anıldı. Kızları, eşi, ailesi ve sevenleri İlhan Erdost’un mezarı başında buluştu, O’nu ve kardeşi gözleri önünde katledilen Muzaffer İlhan Erdost’u andılar.

Seyhan-Vahap Erdoğdu, Serpil-Kaya Güvenç, Şenal Sarıhan, Işık Kansu, Oğuz Gemalmaz, Devrimci 78’liler Federasyonu’ndan Cumhur Yavuz, ailesi ve sevenlerinin katıldığı Karşıyaka Mezarlığı’ndaki Erdost anmasında ilk sözü, dostları Oğuz Gemalmaz aldı. İlhan Erdost’u anlatan yazılardan, şiirlerden alıntılar yapan ve Erdost’ları anan Gemalmaz, “Ağabeylerim artık aramızda yok, konuşmak bana düştü, kendimi yalnız hissediyorum” dedi.

Hukukçu Şenal Sarıhan da “Aslında biz direncin, dayanışmanın birleştirdiği bir aileyiz dedi. Acıyı bal eyleyerek dirençle mücadelemize devam etmeliyiz” diye konuştu.

TÖBDERli ve aile dostu Hatice Ayas da İlhan Erdost’la anılarını paylaştı. Kitap deposu yandığında haber verdiklerini, gittiklerinde Muzaffer Erdost’un ıslanmış kitapları sevdiğini gördüklerini anlattı.

İlhan Erdost’un eşi Gül Erdost da “geçen gün rüyamda Metin Demirtaş’ı gördüm” diyerek, Şair Metin Demirtaş’ın Ankara’da imza günü olduğunu, orada görüşelim dediğini anlattı. Gül Erdost daha sonra Metin Demirtaş’ın “İlhan’a” ve “Yoksa Bugün” isimli iki şiirini okudu.

Büyük kızı Türküler Erdost, babasının 42. Yıla Bir Not yazısını https://www.medyaport.net/yasam/turkuler-erdost-42-yila-bir-not-h43007.html okuduktan sonra, Alaz ve Türküler Erdost’un kuzeni Irmak Bakır da Muzaffer İlhan Erdost’un “Öldürdüler Onu (İlhan’ın Öldürüldüğü Akşamın Şiiri)” adlı şiiri okudu.

Anma, İlhan Erdost’un küçük kızı Alaz Erdost’un konuşması ile sona erdi. Alaz Erdost da “Ben hiç ‘baba’ demedim, çünkü ben konuşmayı öğrenemeden benim babamı öldürdüler” dedi.

İlhan Erdost’un mezarı başındaki anmanın ardından Sol ve Onur yayınları sahibi Muzaffer İlhan Erdost ve oğlu Barışta Erdost’un mezarı ziyaret edildi.

Alaz Erdost babasının mezarı başında şu yazısını okudu:

“Büyüdüğümüz evde, salonda kocaman bir pencere vardı. Çocukken oradan sola baksak amcamların evinin ışığını, kafamızı sağa çevirsek Gülten Akın’ın balkonunu görürdük. Dündü.

Bizim için, çoğu kimsenin tanışmayı ‘hayal edeceği’ kişiler teyze ve amca oldu. Sonra, büyüdükten sonra, onlardan bize kalan cümleler ‘gel yavrum sen ye patates kızartmalarımı’ ya da ‘bu kitabı oku mutlaka, haftaya başkasını vereceğim’ kadar gündelik yaşama ait olsa da, onları, cümleleri kuranları yani, ya bir bombayla susturmaya ya da bir yangınla kül etmeye çalıştılar. Başaramadılar, o ayrı.

‘Yürür müyüm, durur muyum

Çürür müyüm, kurur muyum

Sensiz kendim’ bilir miyim

Döndüm ben bir düşe, gardaş’

Amcamın, kardeşinin kaybından sonra yazdığı bu şiir benim aklımdan hiç çıkmaz. Kardeşi, benim babam. Yani uğruna şiirler yazılan kişi. Kimi kimselerin tanışmayı hayal ettiği yayıncı. Ölümüyle amcamı düşe çeviren. Oysa ki benim için çok basit bir anlamı olmalıydı. ‘Baba yaaa noolur’ demeliydim mesela. Ondan harçlık istemeliydim. Annem bir şeye izin versin diye, onunla birlik olup annemi ikna etmeliydim.

‘Babababa’. Kuzenimin çocuğu yeğenim Dağlar’ın ilk söyleyeceği şey olacağından adım gibi eminim. Yani baba. Bu kadar basit. Ben hiç söylemedim.

Döndün sen bir düşe baba.

Ablam, bu hayatta çok az şeyle bile keyiflenebilen, yetinmeyi bilen, benim bu hayattaki en sevdiğim insan. Çok az düşü var. Hepsinin ulaşılamaz olduğunu düşünüyor, benimse onları gerçek kılmaktan başka bir isteğim yok.

Bir 24 Ocak’ta, Uğur Mumcu’nun anmasında, Canan’la konuşuyorum ve ablamın bir düşü gerçek oluyor. Ablam Sezen Aksu ile tanışıyor, tanışıyoruz. Kibirsiz bir samimiyetle ve sevgiyle sarıp sarmalanıyoruz. Bu anımızı düşlerimizin ‘dün’ olduğu yere koyuyorum.

Geçen sene babamla pikniğe gittiğimizi düşlediğim bir yazı yazmıştım. Babamı da konuşturmuştum. Derslerimden bahsetmiştik. Üşürsem diye yanına hırka almıştı. Mangalı yakmıştı. Ben sevmem diye benim payıma kekik dökmemişti. Arabayı o kullanmıştı, ben rakı içmiştim. Muhtemelen ilk kadehte sarhoş olmuşum. Yanımda o var diye.

Ben yanımda güvendiğim biri olursa hemen sarhoş olurum zaten.

Dünümde, düşümde dünümle ve düşümle yaşıyorum, çalışıyorum çabalıyorum. Bu düşümün dün olma ihtimali olmadan. Bababababba. Konuşmayı yeni öğreniyor gibiyim bugün.

Baba.

Müsaade edin lütfen. Hiç söylemedim.

Gülmeyin.

‘Baba.’

Bu yaşımda ‘baba’ demeyi öğreniyorum.

Ben hiç ‘baba’ demedim, çünkü ben konuşmayı öğrenemeden benim babamı öldürdüler.

Bugün babamın ölüm yıldönümü. O 36 yaşında kaldı, ben 42 yaşıma girdim. Hala baba demeyi bilmiyorum.

Arkada Sezen Aksu çalıyor. Şiir Gülten Akın’ın. Yani hem dünüm, hem düşüm. Beraber babamı çalıyorlar.

‘Bu Allahsız bu yağmur işlemez karanlıkta

Yan garipliğine, yan yürek yan

Gitti giden.’”

Ödüllü tiyatro oyunu ‘Yitik Coriolanus‘ Türkiye prömiyeri için Ankara’da!, 9 Kasım’da Ankara Tatbikat Sahnesi’nde izleyicisi ile buluşuyor…

İskoç tiyatrosunun yükselen yıldızlarından David Leddy’nin “Yitik Coriolanus” adlı oyunu, kara komedi yorumuyla ilk kez Türkiye’de. Üç yakınının ölümüyle sarsılan Chris, hapishanede yargılanmayı beklemektedir ve oyun oynayarak benliğindeki parçalanmanın üstesinden gelmeye çalışır. Tıpkı Shakespeare’in Coriolanus’u gibi savaş, hırs ve kibir abidesi olan Chris, kendi hayatının parodisini yapar. Arenaya çıkıp yaralarını ifşa eder. Ahsen Gül Ever hayat verdiği Yitik Coriolanus, terör ve silah ticareti sarmalında; sevgisizlik, tutku, korku ve utancın kıyılarına çarpa çarpa eriyen bir ruhun hikayesi olarak, izleyicisi ile buluşacak.

Oyun ilk kez Nisan 2017’de Glasgow’da Tron Theatre’da sahnelenmiş ve Scottish Arts Club Theatre Award ile The Stage Edinburgh Award ödüllerine layık görülmüştür. Cinsiyetsiz olarak yaratılan Chris karakterini önce yazarın kendisi, daha sonraki bir yapımda ise kadın oyuncu Irene Allan canlandırmıştır. Türkiye’de ise bu rolü ilk kez Ahsen Gül Ever üstleniyor.

                                                                                                                                                                                             Oyuncu:Ahsen Gül Ever

OYUNUN KÜNYESİ ŞÖYLE:

Yazan: David Leddy

Çeviren: Nazlı Gözde Yolcu

Yöneten: Servet Aybar

Oynayan: Ahsen Gül Ever

Yapım: BRC Sanat Etkinlikleri Prodüksiyon

Sahne Tasarımı: Servet Aybar

Ses – Müzik: Katia Merdinoğlu

Hareket Düzeni: Ferdi Yıldız

Işık Tasarımı: Polat Niloğlu

Grafik Tasarımı: Derya Dilege

Fotoğraf: Levent Oğuz

Proje Asistanı: Hilal Yurdakul

Tek perde / 70 dakika

Oyun, 09.11.2022 Çarşamba günü 20:30’da Ankara Tatbikat Sahnesi’nde, 28.11.2022 Pazartesi günü de yine saat 20:30’da İstanbul Kadıköy’de Par Sahne’e izleyici ile buluşacak.

CHP kamu kurumlarında, KİT’lerde ve diğer kurumlarda aileleriyle birlikte milyonlarca insanı mağdur eden taşeron işçiliği bitirmek için TBMM’de kanun teklifi verdi. Teklifin TBMM genel kurulundaki görüşmelerinde konuşan CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, “Türkiye’nin utancı taşeron işçiliği bitirecek kanun teklifimizle yüzbinlerce taşeron emekçimiz adına ve onların sonuna kadar destekçisi CHP adına karşınızdayım! Devlet, evlatları arasında kadrolu, sözleşmeli, taşeron diye ayrım da yapmaz! İşte teklifimizi getirdik! Oy verip bu teklifi kabul ederseniz 450 bin taşeron işçimiz sürekli işçi kadrolarına geçirilecek! Aileleriyle milyonları bulan taşeronların talebi de bu. AKP’li, MHP‘li milletvekili arkadaşlarımıza sesleniyorum, ‘lütfen her gün, hayatlarımızın her anına dokunan, bizler için alın teri döken taşeron kardeşlerimizi düşünerek oyunuzu verin. Bu kadro o emekçilerin hakkı mı değil mi? Elinizi vicdanınıza koyun, karar verin’” dedi.

Teklif AKP ve MHP oylarıyla reddedilirken, Çakırözer, “Siz yapmasanız da umutsuzluğa yer yok, az kaldı. Millet bu emek düşmanlarını iktidardan kovduğundan CHP iktidarında ilk yapacağımız iş Türkiye’yi taşeron ayıbından kurtarmak olacak” dedi.

ÇÖZDÜK DEDİNİZ, BÜYÜK ADALETSİZLİK YARATTINIZ!

CHP’nin taşeron işçiliği bitirmek için Meclis’e sunduğu Kamu İhale Kanunu ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi dün genel kurulda görüşüldü. Teklif üzerine konuşan CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, başta belediyeler olmak üzere, kamu kurumları, KİTler ile diğer kurumlardaki taşeron işçileri gündeme getirerek, “Türkiye’de haykırışlarını AKP iktidarının bir türlü duymak istemediği taşeron işçiler vardı yıllarca. Taa ki Genel Başkanımız Sayın Kılıçdaroğlu, taşerona kadro sözü verene kadar. AKP iktidarının aklı başına geldi. ‘Amasız, fakatsız kadroya alıyoruz’ dediniz ama doğruyu söylemediniz. Bu Meclis’te tartışıp, uzlaşmada gece yarısı kararnamesiyle ucube bir sistem kurdunuz. Sorunu çözdük dediniz ama çözülmedi. Daha büyük eşitsizlik, adaletsizlik yarattınız” diye konuştu.

BU UTANCIN SORUMLUSU AKP İKTİDARI!

AKP iktidarının eşleri ve çocuklarıyla birlikte yüzbinlerce aileyi mağdur ettiğini söyeleyen Çakırözer’in TBMM’de yaptığı konuşmada şunları söyledi:

“Bugün Türkiye’de neredeyse her evden ‘Taşerona kadro. Sözleşmeliye kadro’ sesleri yükseliyorsa, sosyal medyada her an ‘emekçinin umudu kadro’ ‘taşeron köleliğine hayır’ çığlıkları yükseliyorsa bu utancın sorumlusu, bu emek düşmanı AKP iktidarıdır! Aslında iki satırlık düzenleme bu haksızlığı bitirmeye yeter. Derhâl Meclis’ten çıkarmak yerine, işi yıllardır yokuşa sürüyorsunuz. Kaç kış geçti, işte yine kara kış kapıda, yüzbinlerce taşeron işçi, aynı işi yaptıkları kadrolu arkadaşlarından çok daha az ücretlere, yoksulluğa mahkûm ediliyor.

HEPSİNİ TANIYORSUNUZ!

Kim bu taşeronlar biliyor musunuz? Aslında hepsini tanıyorsunuz. 81 ilimizde, yüzlerce ilçede, belediyelerimizde bizim için çalışan emekçiler onlar. Kapımızın önünden çöpümüzü toplayan, mahalle parkımızın bakımını yapan, gece geçte olsa kanalizasyonu açmaya gelen, yaşlılarımızın evde bakımını yapan, en zor günümüzde, cenazemizde yanı başımızda olan, karda, kışta yolumuzu açan emekçiler onlar. Her gün selamlaştığımız otobüs şoförleri, güvenlik görevlileri onlar.

ŞEHİR HASTANELERİYLE ÖVÜNÜRKEN, TAŞERONLARI UNUTTUNUZ!

Sadece belediyeler mi? Hayır, diğer kamu kurumlarında da yüzbinlerce emekçi, kadro ve eşit işe eşit ücret bekliyor, onları da tanıyorsunuz. Her biri ölümle burun buruna. Ailesini, evlatlarını haftalarca görmeden çalışan sağlık emekçileri mesela, geçen yıl onları kahraman ilan ettik, alkışladık ama haklarını hâlâ vermiyoruz. Hastanede sizi karşılayan resepsiyonist, hastalarımızı acile taşıyan ambulans şoförlerimize, tetkiklerinizi gerçekleştiren radyoloji teknisyenleri, teknikerleri, laborantlar, kimyagerler, radyoloji görüntüleme ve sterilizasyon çalışanlarına; diş protez ihale çalışanları, fizik tedavi ve diyaliz seans usulü ihale çalışanları, yemekhane çalışanları… Şehir hastanelerinin devasa binalarıyla övünmeyi biliyorsunuz ama içindeki on binlerce taşeronun alın terinin karşılığını vermiyorsunuz.

KARAYOLLARINDA, PTT’DE BİNLER KADRO BEKLİYOR

Yine, Demiryollarında, Devlet Hava Meydanlarında, Karayollarında, PTT’de, şeker fabrikalarında ağır şartlarda çalışan binlerce emekçi kadro bekliyor. Doğa Koruma, Millî Parklar, TİGEM çalışanları; DSİ, polisevi, öğretmenevi çalışanları kadro bekliyor. Göç İdaresinde veri güncelleme personeli, TRT’de özel hukuka tabi personel hepsi taşeronda, hepsi kadro bekliyor, hepsi alın teri dökmekten gocunmuyor; çalışmaktan, bizlere, bu ülkeye hizmet etmekten mutluluk duyuyor. Hepsinin tek bir talebi var: Kadro yani eşit işe eşit ücret. Çok mu? Hayır, hiç değil. Geçmediğimiz yollardan, köprülerden, uçmadığımız hava limanlarından; bin odalı yazlık-kışlık saraylarımızdan, kamudaki araç savurganlığından; bakan yardımcılarına, saray danışmanlarına, eski vekillere dağıttığınız 5 tane, 6 tane ballı maaştan kısıp taşerona vermek çok mu zor? Hayır, hiç değil.

‘DEVLET EVLATLARI ARASINDA AYRIM YAPMAZ!’

Genel Başkanımız Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nun Sivas’ta Karayollarındaki taşeron işçilerimize söylediği gibi ‘Devlette taşeron olmaz, devlet işçi çalıştırır, kadrolu işçi çalıştırır’ Devlet, evlatları arasında kadrolu, sözleşmeli, taşeron diye ayrım da yapmaz! O zaman ‘Hodri meydan!’ diyoruz. İşte, bugün 3 Grup Başkan Vekilimizin imzasıyla bu teklifi önünüze getirdik; açık ve net. Oy verip bu teklifi kabul ederseniz 450 bin taşeron işçimiz sürekli işçi kadrolarına geçirilecek; aileleriyle milyonları bulan taşeronların talebi de bu. AK PARTİ’li, MHP’li milletvekili arkadaşlarımıza sesleniyorum: Lütfen, her gün, hayatlarımızın her anına dokunan, bizler için alın teri döken taşeron kardeşlerimizi düşünerek oyunuzu verin. Bu kadro o emekçilerin hakkı mı değil mi? Elinizi vicdanınıza koyun, karar verin. Az sonra göreceğiz; kimlerin eli kalkacak, kimlerin eli inecek. Umuyorum ki, hepimiz, 600 milletvekili de taşeron işçilerden yana karar verelim. Bir duyalım, bunu güzel söylüyorsunuz MHP’ye, kaç bin kişiyi çıkardınız CHP’li belediyelerden? Buna cevap verin. Ama siz yapmasanız da umutsuzluğa yer yok, az kaldı. Millet bu emek düşmanlarını iktidardan kovduğundan Cumhuriyet Halk Partisi iktidarında ilk yapacağımız iş Türkiye’yi taşeron ayıbından kurtarmak olacak.”

Tamer Arda ERŞİN- Gürkan DEMİRTAŞ /ANKA

Amasra’da 41 işçinin yaşamını yitirdiği maden faciasına ilişkin ön bilirkişi raporuna ANKA Haber Ajansı ulaştı. Raporda, “TTK’ya bağlı ocaklarda metan drenajı uygulaması yapılmamaktadır. Bu durum yaşanan kazanın, yetersiz ve etkisiz havalandırma ile birlikte temel nedenlerinden biridir. Metan drenajı uygulaması hayata geçirilmiş olsaydı meydana gelen kaza olayı önlenebilirdi” denildi. Raporda; teknik personel eksikliği, kömür tozu ile yeterince mücadele edilmemesinin de kazanın meydana gelmesinde payı olduğu açıklandı.

Bartın’ın Amasra ilçesinde Türkiye Taşkömürü Kurumu’na ait maden ocağında 14 Ekim 2022 tarihinde grizu patlaması sonucu 41 madenci yaşamını yitirmişti. Faciaya ilişkin gözaltına alınan 25 kişi dün Bartın Adliyesi’ne sevk edilmişti. Madende keşif de yapılmıştı. Keşfe ilişkin ön bilirkişi raporuna ANKA Haber Ajansı ulaştı.

“-320 KALIN DAMAR TAVAN YOLU’NDAKİ PATLATMA ÇALIŞMASI KAYNAKLI”

Raporda, faciaya ilişkin “İş kazası, -320 Kalın Damar Tavan Yolu’ndaki patlatma çalışması kaynaklı olarak meydana gelmiş, grizu ve kömür tozu patlamasını içeren bir patlamadır ” diye tanım yapıldı. Kazanın 2. Kartiyede /320 kalın damar galerisinde ve – 310/320 tavan damarda hazırlık çalışması ve 1. Kartiyede yarı mekanize ayak üretim çalışması sırasında meydana geldiği aktarılarak, olay günü metan seviyesinin yükselişi şöyle açıklandı:

SAAT 17.59’DA GRİZU ALARM VERDİ

“Patlamanın olduğu /320kalın damar üst tavan hazırlık galerisinde metan miktarını gösteren sensör CH4-27 nolu sensördür. 16:00/24:00 vardiyasında bu sensöre ait kayıtlar incelendiğinde; saat 16:00 ile 17:55 arasında, ortamdaki metan konsantrasyonu yüzde 0,63 ile başlayıp, kısa bir aralıkta değişerek yüzde 65’te kaldığı görülmektedir. 17.56’da yüzde 0,71 olan metan değerinin artmaya başlayarak, 17.59’da yüzde 1,06’ya geldiği ve ikaz verdiği, saat 18:05’de ise yüzde 1,55’e gelerek gaz izleme sisteminde alarm verdiği kayıtlardan anlaşılmaktadır.

“PATLAMA OLAYININ 18:09’DA OLDUĞU ANLAŞILMAKTADIR”

Sensörden son ölçüm saat 18:09’da alınmış ve bu değer yüzde 1,69 olarak kaydedilmiştir. Sensör kayıtları temel alınmak üzere, patlamanın etkisi, yeryüzünde meydana gelen alarm koşulları ve kurtarma ekiplerinin ocağa giriş süreleri incelendiğinde, patlama olayının 18:09’da olduğu anlaşılmaktadır.

Sensör kayıtlarının, kaza bölgesinde bulunan işçi ifadelerinin ve tertiplerin incelemesi neticesinde grizu patlaması olayının -230 kalın damar üst tavan hazırlık galerisinde, patlama (lağım atımı) olayı ile birlikte eş zamanlı olarak gerçekleştiği, patlama ile birlikte ortamdaki metan gazının ve kömür tozunun birlikte ve zincirleme olarak gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Patlama olayını olduğu galeride vefat eden işçilerin bedenlerinin bulunduğu kroki incelendiğinde 2. Kartiyede bulunan barutçu Öner Yıldız’ın önce, ayakta çalışacak işçilerin de barutçunun arkasında bulunmuştu.

Kazanın meydan gelmesinden sonra, kazanın etkileri tüm maden ocağına yayılmıştır. 1. Kartiye tavan damar yarı mekanize ayakta 17 işçi, 2. Kartiye kalın damar rüst taban hazırlık galerisinde 13 işçi ve 2 nezaretçi, -350 lağımında bulunan 7 no’lu bant düğmecisi 1 işçi, -300/1. Rekupta 1 elektrikçi, -350/1. Rekup kalın damar hazırlık lağımında 6 işçi ve -300/2. Rekup kalın damar hazırlıkta 1 işçi olmak üzere toplam 41 yeraltı çalışanı kaza sonrasında hayatlarını kaybetmiştir.”

“OLAYIN SADECE GRİZU PATLAMASI OLMASI MÜMKÜN DEĞİL”

Raporda patlamanın nedenine ilişkin, “Patlamanın -320 kalın damar hazırlık bacasında dinamit atımı sırasında açığa çıkan yüksek miktarda metan gazının ortamda bulunan hava ile karışarak oluşturduğu grizunun yine dinamit atımından kaynaklı olarak, grizu artı  kömür tozu patlaması şeklinde cereyan ettiği düşünülmektedir” denildi. Bu düşünceyi de 41 kişiden 30’unun ölüm nedeninin darbe ve yaralanma olması, patlamanın ardından ocakta yangın çıkması ve ocak içindeki hasarın desteklediği ifade edildi. Raporda, “Olayın sadece grizu patlaması olması mümkün değildir” denilerek, metandan kaynaklı patlama olsa hasarın daha büyük olacağı açıklandı.

Raporda “Havalandırma” başlığı altında şu değerlendirmelerde bulunuldu:

“TTK’ye bağlı ATİM’de (Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi) maden havalandırmasının iyileştirilmesine dair hayata geçmeyen yatırım ve iyileştirme projeleri, kazanın meydana gelmesinde önemli rol oynamıştır. Yetersiz ve etkisiz havalandırma sistemi olayın meydana gelmesindeki en temel unsurdur. Ocak içinde yeterli miktarda ve hızda hava dolaşımı sağlanamamış, bu nedenle yanıcı, patlayıcı gazları ve tozları insanların çalıştığı ve bulundukları yerlerde seyreltme ve hızla ortamdan uzaklaştırma görevi yerine getirilememiştir. Merkezi gaz izleme sisteminden alınan veriler incelendiğinde metan seviyelerinin müteakip defalar uzun süre boyunca yüzde 1,50 ve yüzde 2’nin üstünde kaldığı, neredeyse rutin olarak yüzde 1,50’yi, düzenli olarak da yüzde 2’yi aştığı için potansiyel patlayıcı metan seviyeleri oluşmuştur. Teknik olarak metan gazının alt patlama limiti olan yüzde 5’i geçtiği durumlar da yaşanmıştır ancak tertip defterler incelendiğinde ikaz ve alarm seviyelerinde maden ocağının kısmen dahi olsa boşaltılması yönünde bir önlem alındığı ve üretim miktarlarında bir azalma olduğu görülmemiştir. Havalandırma sistemi yeterli ve etkili olsaydı olayın meydana gelmesi önlenirdi.”

“METAN DRENAJI UYGULAMASI HAYATA GEÇİRİLMİŞ OLSAYDI KAZA ÖNLENEBİLİRDİ”

Raporda, “Metan Drenajı” başlığında şunlar kaydedildi:

“TTK’ye bağlı ocaklarda metan drenajı uygulaması yapılmamaktadır. Bu durum yaşanan kazanın, yetersiz ve etkisiz havalandırma ile birlikte temel nedenlerinden biridir. Metan drenajı uygulaması hayata geçirilmiş olsaydı meydana gelen kaza olayı önlenebilirdi.”

“KÖMÜR TOZU İLE MÜCADELE ETKİN YAPILSAYDI KAZANIN ETKİSİ AT OLABİLİRDİ”

Rapordaki “Kömür Tozu Mücadelesi” başlığında ise şunlar anlatıldı:

“-320 Kalın Damar galerisinde meydana gelen grizu patlamasının kömür tozu patlaması ile ocağa yayılması, yaşanan kazanın boyutlarının ve etki mesafesinin artmasına sebebiyet vermiştir. İşletmede kömür tozu ile mücadele konusunda hazırlanan yönergenin bulunmuş olması, işletme yetkililerinin de riskin farkındalığına işaret etmektedir ancak grizu patlamasının kömür tozu patlamasına eşlik etmiş olması, yapılan tozla mücadele çalışmasının yetersiz olduğunu göstermektedir. Tozla mücadele etkin yapılsaydı meydana gelen kazanın etkisi daha az olabilirdi.”

“YAPTIRIM UYGULANMAMIŞ”

Raporda “denetleme mekanizmasının gereken etkinliği sağlayamadığının net görüldüğü, bunun da kazanın meydana gelmesinde etkisi olduğu” kaydedildi. Raporda, “Maden işletmesinde gerçekleştirilen denetim faaliyetleri sonucunda hazırlanan raporlarda, havalandırma, metan drenaj, kömür tozu ile mücadele ve benzeri konularda tespit veya iyileştirme yönelik bir talep, öneri ya da yaptırım uygulanmamıştır. Denetleme mekanizmasının gereken etkinliği sağlayamadığı görülmekte olup, kazanın meydana gelmesinde etkisi vardır” denildi.

“TEKNİK PERSONEL EKSİKLİĞİ KAZANIN MEYDANA GELMESİNDE ETKEN”

Raporda madenin teknik personel sayısının da eksik olduğu kaydedilerek, “İşletmede, yeraltında farklı kartiye ve birimlerde yapılan tüm teknik işleri tek bir vardiya mühendisi ile denetlemenin ve yönetmenin yetersiz kalacağı aşikardır. Bu kusur kazanın meydana gelmesinde etkendir” diye dikkat çekildi.

Raporda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı MAPEG Ruhsat Denetleme Dairesi Başkanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı kusurlu bulundu.