Salih SERTKAL
Van, 1 milyon 153 bin nüfusa sahip, Türkiye’nin 30 büyükşehrinden biri. Merkez nüfusu normalde 500 bin iken gündüzleri çevre ilçelerden gelen akınla beraber gün ortası 700 bine ulaşabiliyor. Bu nüfus yoğunluğuna rağmen Van kent merkezinde Sağlık Bakanlığı’na bağlı ek hizmet binaları olduğu halde bu hastane binalarının hiçbirinde acil servis sağlık hizmeti verilmiyor. Acil servis olmadığı için vatandaşlar sağlık hizmetine ulaşmada ciddi sorunlar yaşıyor. Sağlık sendikaları bu durumu “sağlık hakkına erişim ihlali” olarak değerlendiriyor. Van’da daha öncesinde bulunan devlete ait tek acil servis hizmeti veren Eğitim Araştırma Hastanesi’nin acil servisi de yıllardır kapatılmış durumda.
“ENGELLİ YURTTAŞLAR OLARAK ACİL SERVİS HİZMETİ ALAMIYORUZ”
Van kenzt merkezinde İpekyolu sınırları içinde yaşayan Ertan Hızır adlı engelli vatandaş, acil servis hizmetinin olmamasından şikayetçi. Kendisi gibi yüzlerce engelli vatandaşın olduğunu söyleyen Hızır, engellilerin acil servis hizmetine ulaşmakta ciddi sorunlar yaşadığını anlatıyor. Hızır, “Ben ve benim gibi engelli yurttaşlar için kent merkezinde acil servis hizmetinin olmaması bizi her açıdan çok zorluyor. Bizler toplu taşıma araçlarına binerek 20 kilometre yol gidemiyoruz. Normal insanlara oranla ağrılarımız sızılarımız daha fazla. Merkezdeki hastanelerde acil servis yok diye bir iğne, serum dahi yapmıyorlar. Sağlık Bakanlığımız Van kent merkezine en az iki tane acil servis açmalıdır“ diyor.
“HASTANENİN KAPISINDA HASTAYA MÜDAHALE EDİLMİYOR”
Sağlık Bakanlığı’na bağlı Van Eğitim Araştırma Hastanesi’nin ek hizmet binası olarak hizmet veren hastane karşısında esnaflık yapan Tuba Yokuş da müdahale edilmeyen birçok acil vaka durumuna şahit olduğunu belirtiyor. İnsanların hastane sokağında bayıldığı, fenalık geçirdiği halde hastaneden kimsenin gelip müdahale etmediğini söyleyen Yokuş , esnafların, vatandaşların kolonya, su gibi yardımlarıyla o haldeki hastalara yardımcı olmaya çalıştığını söylüyor. O haldeki insanlara dahi “Acil servise git” denilmesine tepki gösteren Yokuş, “Bu vatandaş en yakın 20 kilometre uzaklıktaki hastaneye gidene kadar belki de kalp krizi geçirip ölecek” diye ekliyor. Yokuş, öncesinde hastanenin bir yıla yakın hizmet veren acil servisinin dört yıldır kapalı olduğunu söylüyor.
“ACİL HASTAMIZA MÜDAHALE EDİLMEDİ, HASTAMIZ ÖLDÜ”
Van kent merkezinde yaşayan Nedim Öğünç de ölümle sonuçlanan bir tanıklığı anlatıyor. İnsanların, “hastane binası var” diye acil durumlarda, ambulansların geç gelmesi nedeniyle hastalarını kendi imkanlarıyla hastanelere yetiştirmeye çalıştığına dikkat çeken Öğünç, şu örneği veriyor: “Burada hastane binası var diye hastalarımızı acil durumlarda koşarak buralara getiriyoruz. Getiriyoruz ama kimse müdahale etmiyor. Doktor var, hemşire var, ama kimse müdahale etmiyor. Benim bir akrabam birkaç ay önce birinci kattan düşme, acil olarak buraya getirildi. Getirdik ama kimse müdahale etmedi. İç kanama geçiren hastayı 20 kilometre ötedeki hastanenin aciline götürene kadar hasta, daha da ağırlaştı. Yoğum bakımlık olan hastamız bir gün sonra hayatını kaybetti. Eğer burada acil servis hizmeti olsaydı belki de kurtulacaktı.”
“BEN MEDİKALCİYİM, AMA MECBURİ MÜDAHALE EDİYORUM”
Hastane binasının olduğu fakat acil servis hizmetinin olmadığı hastane sokağında medikal malzemeler alanında hizmet veren Selma Kayran da şahit oldukları olaylar karşısında hayrete düştüklerini aktarıyor. Tansiyonu yükselen hastaların tansiyonuna dahi bakılmadığını söyleyen Kayran, hastaların bu durumda ya eczacıya ya medikalciye sığınmak zorunda kaldığını belirtiyor. Kayran şahit olduklarını şöyle aktarıyor: “Burası hastanedir, insanlar koşarak buraya geliyor. Ama geldiklerine pişman oluyor. Tansiyonu yükselen yaşlı hastaya müdahale edilmediğine şahitlik ettim. Pansumanı olan çocuğun pansumanı değiştirilmedi ve ricayla eczacıya, medikalciye yaptırıldı. Tansiyonu yükselen anneye ben mecburi müdahale ediyorum, dil altı hapı vererek stabil hale getirmeye çalışıyorum.”
“BAYILAN HASTAYA ‘ACİLE GİT’ DİYORLAR”
Hastane sokağında işyeri olan İshak Çiftçi de tanık olduğu olayları anlatıyor. Hastane kapısında bayılan hastaya dahi müdahale edilmediğini belirten Çiftçi, “Burada, hastanenin kapısında kadın bayıldı müdahale etmediler. Engelli çocuk havale geçirdi, ‘acile götürün’ dediler. Bir vatandaş sara nöbeti geçiriyordu, biz araya girmesek ona da müdahale etmeyeceklerdi” diyor.
“İNSANLARIN MADDİ GÜCÜ YOK TAKSİ TUTUP 20 KM UZAKTAKİ ACİLE GİTSİNLER”
Acil servis olmamasını eleştiren bir başka vatandaş da Erkan Eriş. 600 bin insanın yaşadığı Van kent merkezine en yakın devlet hastanesi acilinin 20 kilometre uzaklıkta olduğunu belirten Eriş, zamlanan yakıt fiyatlarıyla beraber bir taksinin en az 200 lira tuttuğunu, bekleme süresi vs eklendiğinde 400-500 lira gibi bir meblağa çıktığını söylüyor. İnsanların ekonomik olarak zaten zor günler geçirdiğini belirten Eriş, insanların bir de sağlık alanında bu şekilde zora sokulduğunu söylüyor.
SES: SAĞLIK EN TEMEL HAKTIR BU HAK VERİLMELİDİR
Konuya ilişkin görüşlerine başvurduğumuz Sağlık Emekçileri Sendikası (SES) Van Şube Başkanı Zeki Seven ise sağlık hizmeti hakkından faydalanmanın her vatandaşın en temel hakkı olduğunu hatırlatıyor. Vanlıların acil durumlarda acil servis hizmetine ulaşamamasının “Sağlık hakkının engellenmesi” anlamına geldiğini belirten Seven, “Yaşamın tüm alanlarında olduğu gibi sağlığa erişimin de zorlaştığı bir dönem yaşadıklarını” aktarıyor. Zeki Seven, “Van kent merkezinde devletin acil servis hizmeti yok. Bu durum hem sağlık hem ekonomik olarak ciddi sorunlara neden olduğu için bu hizmetin derhal verilmesi gerekiyor” diyor. Van’da devlete ait Van Bölge Eğitim Araştırma Hastanesi ile Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaşı Tıp Merkezi’nin iki tane ek binası olmasına rağmen ikisinde de acil servis olmadığını belirten Seven, bu iki binada da acil servis hizmetlerinin derhal halka açılması gerektiğini aktarıyor.
Miting öncesinde alınan güvenlik tedbirlerinden biri de çöp kovalarının yerlerinden çıkarılması oldu. Kentte Erdoğan’ın geçiş yapacağı güzergahlardaki belediyelere ait çöp kovaları, ekipler tarafından söküldü. Kovaların sökülmesi nedeniyle dünden bu yana yurttaşlar çöplerini kaldırım kenarlarına bırakmak zorunda kaldı.
