Salih Sertkal
Doğalgaz fiyatlarındaki artış, esnafa gaz vanalarını kapattırdı. Esnafın, ‘doğalgaz geldi ısınma daha ucuz daha sağlıklı olur’ diye sevindikleri Van’da; doğalgaz ve elektrik faturalarının yüksek gelmesinin ardından sobalara dönüş başladı. Esnaf, iş yerlerinde eski usul odun kömür sobaları kurarak ısınma ihtiyacını karşılamaya çalışıyor. Faturalara tepki gösteren, esnaf medeniyet ve ısınma teknolojileri bakımından millet olarak ileri gitmek yerine geri gidip eski yöntemlere mecbur bırakıldıklarını belirterek duruma tepki gösterdi.
Türkiye’de dolar kurundaki yükselişle beraber ortaya çıkan ekonomik buhran durumu, yaşamın tüm alanlarını etkilemeye devam ediyor. Kış aylarının uzun ve oldukça soğuk geçtiği Van’da, doğalgaz fiyatlarındaki artış ile beraber faturaların yüksek gelmesi sonucu esnaf, ısınmak için doğalgaz vanalarını kapatıp, eski usule geri dönerek odun-kömür sobaları kurmaya başladı. Esnaf doğalgaz faturalarının neredeyse kira ücretleri düzeyine yükseldiğinden yakınarak, mecburi gaz vanalarını kapatıp odun-kömür sobası kurmak zorunda kaldıklarını aktardı. Mikrofon uzattığımız esnaf, “doğalgaz geldi diye sevinirken şimdi doğalgaz fiyatlarındaki fahiş yükselişten kaynaklı, sevinçlerinin kursaklarında kaldığını” söyledi. Esnaf, ülke olarak ısınma teknolojilerinde ileriye gidilmesi gerekirken geriye doğru bir gidişin olduğuna dikkat çekti.
‘ISINMAK İÇİN ESKİ USÜL SOBALARI KURDUK’
Van’da temizlik ürünleri satan Salih Kaya, doğalgaz fiyatlarındaki artışa tepki göstererek “Türkiye genelinde tüm esnaf can çekişiyor. Kiraların yüksek olması nedeniyle adeta can çekişiyoruz. Dükkanımız iki katlı, kışın uzun ve soğuk geçen Van’da ısınmak bizler için oldukça külfetli bir iş” diye dert yandı. Doğalgaz faturalarının, kiralarla eşdeğer oranda geldiğini belirten Salih Kaya, “Elektrik faturalarımız keza öyle. Şuan için doğalgaz vanalarımızı kapatmak zorunda kaldık. Gündüz iş yerinin kimi ışık görmeyen yerlerinde ampul dahi yakmıyoruz. Isınmak için odun sobası kurduk. Bu fahiş fiyatlara bir düzenleme getirilmelidir“ diyerek yetkililere seslendi.
‘ESNAF BÜYÜK ZORLUKLAR YAŞIYOR’
Cafe işletmeciliği yapan Hanım Kasım ise işlerinin yoğunluklu olarak insan merkezli ve hizmet sektörü olduğunu, haliyle ısınma ve elektrik enerjisinde isteseler de tasarrufa gidemediklerini aktardı. Doğalgaz ve elektrik fiyatlarındaki artışa tepki gösteren Hanım Kasım, “Esnaf olarak büyük zorluklar yaşıyoruz. Pandemi süreciyle beraber iki yıla yakın hizmet sektörü alanı olan cafe, restaurant, faasfood gibi yerler olarak kepenk açamadık. O süreçte esnafın büyük bir çoğunluğu, zaten büyük borç bataklarına girdi. Doğalgaz faturalarımız en az 4-5 bin lira arasında geliyor. Elektrik faturalarımız keza öyle. Ne yapacağımızı şaşırdık. Ve mecburi ısınma problemini çözme adına odun sobası kurmak zorunda kaldık” dedi.
‘KİRA, VERGİ YÜKÜ ALTINDA EZİLEN ESNAF DOĞALGAZ FATURALARININ ALTINDAN KALKAMAZ OLDU’
Van merkezde manav ve şarküteri marketi işleten Necdet Durmuş da faturalardan yakınanlardan. “Van’a doğalgaz geldi diye sevindiklerini fakat şuan için bu sevinçlerinin kursaklarında kaldığını” belirten Necdet Durmuş da mecburiyetten soba kuran esnaflardan. Durmuş, “Van’da 20 yıldır esnaflık yapıyorum. Ama hayatımın hiçbir döneminde bu kadar kötü bir dönem yaşamadım. Ekonomik buhran hali her geçen gün daha da artıyor. Mal alamaz, satamaz hale gelmişken; bir taraftan da elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki fahiş zamlar karşısında çaresiz durumdayız. Elektrik faturam 15 bine yakın geldi. Doğalgaz faturam 7 bin lira geldi. Hal böyle olunca reyonlardaki bütün dolapların fişini çekmek zorunda kaldım. Doğalgaz vanamı kapattım. Dükkanımdaki ürünler soğuktan bozulmasın, çalışanlarım hasta olmasın diye mecburi kömür sobası kurmak zorunda kaldım. Kira ve vergi yükü altında ezilen esnaf doğalgaz ve elektrik yükü altında daha da ezildi. Bu fiyatlara bir çere bulunmazsa, sadece Van’da binlerce esnaf kepenk kapatmak zorunda kalacak” diyerek içinde bulundukları durumu gözler önüne serdi.
‘PANDEMİNİN VURDUĞU ESNAFI, FATURALAR YIKACAK’
Van’da cafe-bistro işletmeciliği yapan İbrahim Çallı da, iş yerlerinin doğalgaz ve elektrik enerjisiyle ısıtmaya çalıştığını fakat geldikleri noktada ne gaz ne de elektrik kullanamaz hale geldiklerine söyledi. Çallı, şöyle dert yandı: “Benim dükkanıma bir ayda üç ayrı elektrik faturası kesildi. Bir ay 25 bin lira elektrik faturası geldi. Cafenin ısınma ihtiyacını karşılamak adına mecburi eski usul kömür odun sobası kurmak zorunda kaldık. Doğalgaz daha hijyenik, daha sağlıklıyken mecburi daha zahmetli olan odun-kömür sobalarına dönmek zorunda kaldık. Pandeminin vurduğu esnafı doğalgaz, elektrik faturalarındaki fahiş fiyatlar yıkacak. Tüm dünyada ısınma teknolojilerinde ileriye giderken, bizler maalesef geriye doğru gidiyoruz. Esnaf bir şehrin can damarıdır. Binlerce çalışanıyla kent ekonomisinin bel kemiğidir. Bunun için de doğalgaz ve elektrik faturalarında bir düzenlemeye gidilmeli ve bizleri de bu mağduriyetten kurtarmaları gerekmektedir.“