ÖZEL HABER: Onur METİN
Dünya çapında Android ve iOS tabanlı milyonlarca uygulama var. Bu uygulamalar arasında en çok kullanılan bir avuç uygulama, küresel internet trafiğini kontrol altında tutuyor. Bu haberde bu uygulamaları ve kullandıkları küresel bant genişliklerini inceledik.
İnternete bağlı her şey (bilgisayar, tablet, telefon, e-kitap okuma araçları, eğlence amaçlı ürünler, hatta ağa bağlı elektronik buzdolabı…) görüntülenmek – veri görüntüleyebilmek için “bant genişliği” (bandwidth) kullanıyor. Akıllı telefonunuzda bir şeye baktığınızda (ister Instagram‘da yeni bir mesaj, isterse bir YouTube videosunun birkaç saniyesi olsun), cihazınız verileri arka planda indirir ve size indirdiği verileri sunar. İndirilen dosyalar ne kadar büyükse, o kadar fazla bant genişliği kullanılır. Bu grafikte, Sandvine’in 2021- Q1 için küresel mobil trafik raporunu kullanarak en çok kullanılan uygulamaları kategorilere göre ayırdık.
VİDEOLAR KÜRESEL MOBİL AĞ TRAFİĞİNİ YÖNLENDİRİYOR
Mobildeki son kullanım alışkanlıklarına göre, “video” internet kullanımında en çok veriyi tüketiyor. Küresel mobil internet trafiğini yönlendiren videolarda, en büyük kaynaklardan biri ise Google’ın ürünü olan Youtube. Video dosyaları, bu pastadan en büyük payı almakta, çünkü bir video yayınında hem görüntü hem de ses verisi aktarılıyor. Ses görüntüleri daha sınırlı boyutta olsa da, videoların boyutları ise görüntünün kalitesine göre değişiyor. Android Central’a göre, video akışı, 480p video (720×480) için saatte yaklaşık 0,7 GB ile 1080p (1920×1080) video için saatte 1,5 GB arasında farklılaşıyor. Şu anda çoğu sağlayıcı tarafından sunulan en yüksek çözünürlük olan “4K” akış, saatte yaklaşık 7,2 GB alan kullanır. 2000 yıllarındaki bilgisayarların toplam disk alanları ise yaklaşık bunun yarısı kadardı. Videoların kullandığı bu alan, kaliteli ses dosyalarının (320 kbps) kullandığı saatte 0,12 GB bant genişliğinden yaklaşık 60 kat daha büyüktür.
Sonuçta, videolar ve sosyal ağların kullandığı bant genişliği, internette kullanılan toplam veri miktarının yaklaşık %70’ine ulamış durumda.
Son günlerde en çok ilgi çeken platformlardan biri olan Tiktok‘taki video süreleri kısa olsa da, videoların sürekli izlenmesi nedeniyle izlenme sayıları ilginç sayılara gelmiş durumda. Örneğin, en çok izlenen videolardan biri olan sihirbazlık gösterisi ifşası olan şu videonun izlenme sayısı 2.5 milyarın üzerinde. Kısa kısa da olsa böyle yüz binlerce video var.
@zachking They rejected my application to Hogwarts but I still found a way to be a wizard.
aa
SOSYAL AĞ MESAJLARI
Sosyal ağ mesajları genellikle sadece birkaç kilobyte (KB) boyutundadır, bu mesajlarda bulunan resimler ise düşük çözünürlüklü bir görüntü için birkaç yüz KB’den yüksek çözünürlüklü görüntülerde birkaç MB’ye kadar değişebilir.
Nispeten, sosyal ağ ve web’de gezinme, birlikte aşağı akış internet trafiğinin üçte birini oluşturur. Oyunlar, market uygulamaları ve dosya paylaşımı, büyük dosya boyutlarına rağmen, trafiği video kadar zorlamayan yalnızca bir kerelik indirmeler gerektirir.
En çok kullanılan uygulamalar birkaç şirkete ait
İnternet trafiği verileri kategorilere göre ayrılmış olsa da, birçok uygulamanın birden fazla bant genişliği türü tükettiğini belirtmekte fayda var.
Örneğin, WhatsApp, Instagram ve Snapchat gibi mesajlaşma ve sosyal ağ uygulamaları, tüketicilerin video, fotoğraf paylaşımlarına, sosyal ağda sörf yapmalarına ve sosyal ağ üzerinden mesaj değişimlerine olanak tanır.
iTunes ve Google Play gibi pazaryeri uygulamaları bile video ve ses akışı için bant genişliği tüketir ve birlikte toplam mobil aşağı akış trafiğinin %6,3’ünü oluşturur.
YouTube ise toplam küresel akış bant genişliğinin %20,4’ünü kullanıyor. Yani tek bir firma, dünyadaki internetin 5’te 1’i kadar bant genişliğini kullanıyor.
Aşağıdaki liste, genel kullanım oranlarına göre listeyi gösteriyor.
Kategori
- Video izleme : 48.9%
- Sosyal ağlar: 19.3%
- Web: 13.1%
- Mesajlaşma: 6.7%
- Oyun: 4.3%
- Alışveriş: 4.1%
- Dosya paylaşımı: 1.3%
- Bulut sunucu: 1.1%
- VPN ve güvenlik: 0.9%
- Ses: 0.2%
Dünyanın teknoloji devleri, en büyük dört veri akışı kategorisinde lider uygulamaya sahip. Google firmasına ait YouTube ve Google uygulamaları, tüm video akışı ve web tarama trafiğinin neredeyse yarısını oluştururken; Facebook firmasına ait Facebook, Instagram ve WhatsApp uygulamaları, küresel sosyal ağ trafiğinin %93’ünü ve mesajlaşma trafiğinin %45’ini oluşturdu.
ALTERNATİF KAYNAKLAR ŞART
Uygulamaya göre trafik kullanımı, teknoloji devlerinin ve internet sağlayıcılarının veri tekellerini göstermesi açısından önemli bir kaynak. Birkaç küresel şirketin yönlendirdiği akıllı telefon internet trafiğinin, özgürce devam edebilmesi için alternatif kaynakların olması, tekelleşmenin önlenebilmesi ve bu kaynaklarda da güvenli iletişim kurulabilmesi ve sorun yaşanmaması şart.
SAVAŞ DÖNEMİNDE YANDEX
Örneğin, Rusya’nın en büyük arama motoru, dünyada da bilinen ve yaygın kullanılan arama motorlarından biri olan Yandex, savaş döneminde büyük değer kaybetti. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden kaynaklı olarak çıkan finansal kriz, Yandex için bir risk oluşturuyor.
Rusya içinde internet arama trafiğinin yaklaşık yüzde 60’ını yöneten Yandex yaptığı açıklamada, yaptırımların tetiklediği finansal piyasadaki erimenin bir sonucu olarak borçlarını ödeyemeyeceğini söylerken, Türkiye’deki on binlerce web sitesi, Yandex’e bağlı kullandıkları mail servisi nedeniyle, şirketin iflası halinde zor durumda kalabilir.
EN ÇOK İZLENEN YOUTUBE VİDEOLARI
Ocak 2022’de açıklanan sayılara göre, dünyanın en çok izlenen YouTube videosunun izlenme sayısı 10.6 milyarın üzerinde. Dünya nüfusundan daha fazla olan bu sayı, Youtube’un toplam etkisini ve dünyada elde ettiği yeri göstermesi açısından iyi bir örnek.