19 Kasım 2021 Cuma günü Giresun’un Şebinkarahisar ilçesinin Yedikardeş köyünden korkutucu bir haber geldi. Köy yakınlarında faaliyet gösteren Yıldızlar Holding’e ait kurşun-çinko-bakır madeninin atık havuzu patladı. Ağır metaller de içeren milyonlarca litre siyanürlü çamurlu su Kelkit Vadisi’ne aktı. Yedikardeş köyüne ait bahçeler kullanılamaz hale geldi. Aynı yerde 2018’de de benzeri bir felaket yaşanmış, 8 milyon balık ölmüştü.
ÇOK TEHLİKELİ KİMYASALLAR
Miktarları altın ve gümüş madenciliği kadar olmasa da kurşun ve bakır madenciliğinde de siyanür gibi zehirli ve çok tehlikeli kimyasallar kullanılıyor. Proses farklı değil. Kayaçlarda bulunan metali ayrıştırmak için kimyasal işlem uygulanıyor. Bu süreçte büyük oranlarda su, siyanür, sülfürik asit, nitrik asit gibi çok zehirli kimyasallar kullanılıyor. Doğal olarak işlemlerin sonucunda ortaya çıkan zehirli atıkları doğal ortama salmaları yasak. Çünkü zehirli. Atık barajları yapıyorlar. Güya zehirli çamurlardan, sulardan ve ağır metallerden insanları ve doğayı korumak için. Ama bunların hepsi bir aldatmacadan ibaret. Çünkü ne kadar baraj yaparsan yap doluyor. Sonuçta ya taşıyor, ya sızıyor ya da patlıyor. Hikâye hep aynı. En son cuma günü Şebinkarahisar’da yaşandığı gibi.
Zehirlenen Kelkit Vadisi
ZEHİR BARAJLARA AKTI
Siyanür gibi zehirli kimyasallarla birlikte ağır metaller de içeren çamurlu zehirli sular doğrudan Kılıçkaya Barajı’na aktı. Yani Kelkit Çayı’na… Milyonlarca insanın hayatını ilgilendiren bir olaydan söz ediyoruz.
Yedikardeş köyünün yakınında, doğa harikası Çağlayan Şelalesi’nin hemen altında bulunan Yıldızlar-Nesko Madencilik’in sebep olduğu olaydan bir gün sonra Türkiye’nin gazete manşetlerinde konuyla ilgili tek bir satır haber yok. İnternet medyasında yayınlanan birkaç haber hepsi bu. Bakın bu ülkenin medyasında Amazon ormanlarının yok olması haber oluyor, ama Türkiye’nin su kaynaklarının zehirlenmesi, dağlarının, yaylalarının paramparça edilmesi ve ormanlarının katledilmesi haber olamıyor.
İKİ BARAJ DAHA TEHDİT ALTINDA
Kılıçkaya Barajı’na akan zehirli sular, Kelkit Çayı’nın devamında, aşağıda Çamlıca Barajı’na ulaşmakta da gecikmeyecektir. Kelkit Çayı devamında Suat Uğurlu Barajı’na ve oradan da Çarşamba ovasına uzanır.
Suşehri, Koyulhisar, Reşadiye, Niksar, Erbaa, Taşova, Çarşamba bu zehirlenen suların geçtiği ilçelerimiz…
Suyun akış yönünde yüzlerce köy, kasaba ve yüz binlerce insan ve trilyonlarca canlının yaşamı söz konusu…
Bir ülkede bundan daha önemli bir haber olabilir mi…
Madende üretilen çinko-bakır-kurşun konsantrelerinin tamamı yurt dışına ihraç ediliyor. Yani tam bir elin taşıyla elin kuşunu vurma durumu. Milletin dağları, yaylaları paramparça edilip zehirli kimyasallarla ön işlemden geçirilerek elde edilen konsantre madenin tamamı yurt dışına ihraç ediliyor. Yani sömürge madenciliği durumu. Ne diyordu Maden Mühendisleri Odası Başkanı Ayhan Yüksel: “Rezervimiz ister çok, ister az olsun. Ürettiğimiz madenleri kendi sanayimize hammadde olarak kullanamıyorsak, ham ya da yarı mamül madde olarak ihraç ediyorsak yanlış yapıyoruz demektir. Biz buna sömürge madenciliği diyoruz.”
Atık barajları patlayan maden ve yakınındaki Kılıçkaya Barajı
SABIKALI ‘SSS’HOLDİNG
Üstelik Yıldızlar Holding’in madencilik geçmişi, patlayan zehir barajları, zehirlenen dereler ve birçok skandalla dolu. Yıldızlar SSS Holding, Kütahya Gümüşköy’de 2011’de zehirli atık barajı çöken Eti Gümüş A.Ş.’nin de sahibi.
2019 yılının Temmuz ayında, 192 köylünün zehirlenmesi ve su kaynaklarına siyanür karıştığı iddiaları ile ilgili Gümüşhane’deki altın madenlerinde inceleme yapan CHP heyeti bir rapor açıkladı. Raporda, yöredeki altın, kurşun, çinko madenlerinin sağlığa, su kaynaklarına ve tarıma etkileri yöre köylülerinin anlatımları ile ortaya serilirken, madende çalışan bir işçinin siyanürle zehirlenmesine dair adli tıp raporlarına rağmen yargıdan takipsizlik kararı çıktığına dikkat çekildi.
Yıldız Madencilik tarafından işletilen altın madeninin atık barajında meydana gelen boru patlaması sonrası zehirli atık suyu Midi Deresi’ne karışmış ve valilik tarafından yapılan ilk analizde, sulardaki siyanür oranı limitlerin üzerinde çıkmıştı.