Oktay Candemir
Van Büyükşehir Belediyesi tarafından Van Gölü’nde yapılan dip çamur temizliği tartışmalara neden oldu, çevreciler ve uzmanlar yapılan çalışmanın zararlı olduğunu söyledi.
Türkiye’nin en büyük doğal gölü olan Van Gölü’nde yaşanan kirlilik ciddi boyutlara ulaştı. Bunun üzerine Van Büyükşehir Belediyesi “Van Gölü havzası koruma eylem planı”nı devreye koydu. Plan çerçevesinde kanalizasyon atıklarından kaynaklı birikmiş olan dip çamuru temizleme işlemi başlatıldı. Yapılan temizleme işleminin mevzuata uygun şekilde sağlıklı yapılmadığına ilişkin çevre derneklerinden ve akademik camiadan itirazlar var. Gölün içine hafriyat doldurularak yapılan dip çamuru temizleme işleminin göle daha büyük zarar verdiği belirtiliyor.
Gölde dip çamuru temizleme işlemi
GÖL KIYILARINDA KİRLİLİKTEN KAYNAKLI DİP ÇAMURU OLUŞTU
İleri Biyolojik Arıtma Tesisi kurulmadan önce saniyede 1800 litre kanalizasyon suyunun aktığı Van Gölü’nde, yerleşim yerlerinin göle kıyısının olduğu tüm alanlarda ciddi bir dip çamuru oluştu. Van merkezde göle kıyısı olan Tuşba ve Edremit ilçeleri arasındaki 20 kilometrelik alanda özellikle de arıtma tesisinin olduğu kısımlarda ciddi bir dip çamuru ve buna bağlı bir kirlilik oluştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın Haziran ayında katıldığı törenle hizmete açılan 180 milyon TL bütçeli “İleri Biyolojik Arıtma Tesisi”nin devreye girmesinden önce Van Gölü’ne yıllardır akan günlük yaklaşık 105 bin metreküp suyun sadece yüzde 20’si arıtılıyordu, diğeri doğrudan göle veriliyordu. Bu da Van sahili başta olmak üzere gölde ciddi kirlenmeye yol açıyordu. Emine Erdoğan’ın açılışını yaptığı tesisin günlük 200 bin metreküp suyu arıtabileceği belirtildi. Ayrıca dip çamuru temizleme işleminin de yapılacağı bildirilmişti.
14 BİN TON DİP ÇAMURU TEMİZLENDİ
Gölde şuan için dip çamuru temizleme işlemi 20 kamyon ve 3 ekskavatör ile yürütülürken; şimdiye kadar 14 bin ton dip çamurun temizliğinin yapıldığı bildirildi. Yürütülen çalışmanın gölün içindeki ve dışındaki ekosistemi nasıl etkileyeceğine ilişkin görüştüğümüz çevre dernekleri ve akademik çevre, “amacın doğru, ama yöntemin yanlış yapıldığı” görüşünde.
Van Çevre Derneği Başkanı Ali Kalçık
ÇEV-DER: KAŞ YAPAYIM DERKEN GÖZ ÇIKARIYORLAR
Van Çevre Derneği (VAN ÇEV-DER) Başkanı Ali Kalçık, Van Gölü’nün duyarsızlıktan kaynaklı kirlilik yükünün çok fazla olduğunu ve arıtmanın tam kapasiteli çalışmamasından kaynaklı ciddi bir dip çamuru biriktiğini aktardı. Dip temizleme işleminin özellikle de Tuşba-Edremit ilçeleri arasındaki 20 kilometrelik alanda büyük bir titizlikle yapılması gerektiğini belirten Kalçık, halen Van Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan işlemin mevzuata uygun olmadığını söyledi. İlgili bakanlığın bu konuda bir mevzuatının olduğunu hatırlatan Kalçık, göldeki dip çamurunu temizlemek için önce gölün içine molozlardan, çeşitli hafriyatlarla yol yapıldığını ve sonrasında da kepçelerle gölün dibinde temizleme işlemine geçildiğini aktardı. Yapılan işlemin bu tarz ve yöntemle tamamen göz boyamaktan ibaret olduğunu belirten Kalçık, “Yapılan işini özeti ‘Kaş yapayım derken göz çıkarmak’tır” dedi.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim üyesi Mustafa Akkuş,
‘EKOSİSTEMİ BOZAN HER MÜDAHALE ZARARLIDIR’
Akademisyen Mustafa Akkuş ise “Ekosistemi bozan her müdahalenin zararlı olduğu” görüşünde. Van Gölü’ndeki canlı ekosistemine dair yaptığı çalışmaları ile tanınan Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Su Ürünleri Fakültesi Öğretim üyesi Mustafa Akkuş, Van Gölü’nün can çekiştiğini söyledi. Devam eden dip çamuru temizleme işleminin çok titiz bir şekilde yapılması gerektiğini belirten Akkuş; “Çamurun oluştuğu alandaki sediment katmanlarını iyi belirleyip ona göre müdahale edilmesi gerekiyor. Yapılan dip çamuru işlemi ile ölü bölge olan şu anki bölge tekrardan göldeki canlı ekosistemine kazandırılabilir. Temizlik işleminin yapıldığı alan, kirlilikten kaynaklı hiçbir canlının yaşamadığı bir alan. Bu kirlilik temizlenmediği takdirde yüzyıllarca bu alan ölü bir alan olarak gölün içinde kalmaya devam edecek” dedi.
‘TEMİZLEME İŞLEMİNDEN SONRA TÜM MOLOZLAR GÖLDEN ÇIKARILMALI’
“Ekosistemin bozulmasının ardından yapılan her müdahale bir şekliyle ekosisteme zarar veriyor” diyen Akkuş, söz konusu alanların tüm imkanlar kullanılarak, tekrar ekosisteme kazandırılmasının önemine işaret etti. Akkuş şunları ifade etti: “Van Gölü’nde şuan için dip çamuru temizleme işlemine kötü denilmesi için alternatif bir temizleme işleminin devreye konulması gerekir. Gölde moloz dökülen alanda şuan canlı yaşamadığı için bir zarar olmayabilir, fakat temizleme işlemi bittikten sonra dökülen tüm molozların aynı şekilde gölden çıkarılması gerekir.”